Η Ιστορία του Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών

Αστεροσκοπείο Αθηνών

Η Ιστορία του Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών.

Το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών βρίσκεται στην κορυφή του λόφου των Νυμφών απέναντι από την Ακρόπολη. Πρόκειται για το αρχαιότερο ερευνητικό ίδρυμα τόσο της Ελλάδας όσο και των Βαλκανίων. Ιδρύθηκε το 1842, δύο χρόνια πριν την ίδρυση αντίστοιχου ιδρύματος στις Η.Π.Α. και θεμελιώθηκε στις 8 Ιουλίου του ιδίου έτους.

Η πρωτοβουλία για την ίδρυση του ανήκει στον ευεργέτη βαρόνο Γεώργιο Σίνα (1783-1856), Γενικό Πρόξενο της Ελλάδας στην Αυστρία. Ο Γ. Σίνας  προχώρησε σε δωρεά με σκοπό την ανάπτυξη της επιστημονικής έρευνας στην Ελλάδα. Γι΄ αυτό , απευθύνθηκε στον φίλο του Α. Prokesch von Osten (1795-1876), Πρεσβευτή της Αυστρίας στην Ελλάδα, ο οποίος είχε ως σύμβουλό του τον Γεώργιο Βούρη καθηγητή αστρονομίας. Αυτός πρότεινε να ιδρυθεί το αστεροσκοπείο. Τελικά, ο Γ. Σίνας δώρισε το ποσό των 500.000 δρχ. το οποίο χρησιμοποιήθηκε για την αγορά του οικοπέδου,την ανέγερση του κτηρίου και την προμήθεια του αρχικού εξοπλισμού, που αγοράστηκε από τη Βιέννη το 1845.

asteorksopeio-erimo

Τα σχέδια έγιναν από τον Δανό αρχιτέκτονα Theophil Hansen (1813-1891), που έλαβε υπόψη του τις υποδείξεις του διάσημου τότε αστρονόμου Heinrich Christian Schumacher (1780-1850). Στη συνέχεια παρουσιάστηκαν στον βασιλιά Όθωνα από τον Edward Schaubert (1804-1860). Αρχικά, ως χώρος για την ανέγερση είχε προταθεί ο λόφος του Λυκαβηττού, αλλά τελικά αποφασίστηκε ότι ο λόφος των Νυμφών ήταν καταλληλότερος λόγω ευκολότερης πρόσβασης. Κατά μία άλλη εκδοχή, επιλέχθηκε ο λόφος των Νυμφών γιατί, σύμφωνα με τον θρύλο, ο αρχαίος αστρονόμος Μέτων (5ος αιώνας π.Χ.) έκανε από εκεί τις παρατηρήσεις του. Ο θεμέλιος λίθος τέθηκε στις 8 Ιουλίου 1842 με μεγάλη επισημότητα, κατά τη διάρκεια έκλειψης ηλίου, με την παρουσία του Όθωνα και πολλών αξιωματούχων. Χαρακτηριστικό είναι ότι ο T. Hansen ανέγραψε στο επιστύλιο, πάνω από την είσοδο του κτηρίου, τη λατινική φράση «SERVARE INTAMINATUM» («να μείνει ανέπαφο»). Η ανέγερση ολοκληρώθηκε το 1846 και ως πρώτος Διευθυντής διορίστηκε ο Γ. Βούρης. Αξίζει να σημειωθεί ότι η χαρτογράφηση της Ελλάδας βασίστηκε στον προσδιορισμό του γεωγραφικού μήκους και πλάτους της Χώρας , που υπολογίστηκε στο Αστεροσκοπείο από τον Γ. Βούρη.

asteroskopeio

Το κτήριο αποτελεί ένα «πραγματικό νεοκλασικό κομψοτέχνημα, με αναγεννησιακά στοιχεία». Χαρακτηριστικό του κτηρίου είναι η σταυροειδής μορφή και ο προσανατολισμός του ως προς στα τέσσερα σημεία του ορίζοντα με τον άξονα Βορρά-Νότου να είναι μεγαλύτερος από αυτόν της Ανατολής-Δύσης. Στο κέντρο του κτηρίου δεσπόζει πύργος τετράγωνης διατομής, το άνω μέρος του οποίου αποτελεί τη βάση έδρασης του περιστρεφόμενου θόλου, που φιλοξενεί το τηλεσκόπιο. Ο θόλος είναι κατασκευασμένος από σφυρήλατο σίδερο επιστρωμένος με χαλκό, τοποθετημένος σε δακτυλιοειδή μαρμάρινη βάση. Είναι διακοσμημένος με αστέρια και τον ζωδιακό κύκλο. Ο πύργος διαθέτει σκάλα, η οποία οδηγεί στον θόλο και στο δώμα. Λόγω της διαμόρφωσης του εδάφους, στο Βόρειο και στο Νότιο σκέλος υπάρχει υπόγειο. Στην κεντρική είσοδο οδηγεί σκάλα από λευκό πεντελικό μάρμαρο, εκατέρωθεν της οποίας υπάρχουν δύο χαρακτηριστικοί φανοστάτες. Στον  προθάλαμο υπάρχει επένδυση πλακών λευκού και μαύρου Τηνιακού μαρμάρου. Το κυρίως κτήριο διαχωρίζεται από τον προθάλαμο με δύο πεσσούς. Οι δίρριχτες στέγες είναι επικαλυμμένες με ψευδάργυρο και ο κυκλικός εξώστης διακοσμημένος με μαύρα και άσπρα βότσαλα θαλάσσης. Τα 4 τμήματα του κτηρίου καλύπτονται με ξύλινη στέγη. Όσον αφορά τους τοίχους του οικοδομήματος, σύμφωνα με τις περιγραφές του Hansen, είναι κατασκευασμένοι από ασβεστόλιθο προερχόμενο από τον λόφο των Νυμφών. «…Οι γωνίες, τα βάθρα, οι παραστάδες και τα επιστύλια είναι κατασκευασμένα από υποκύανο μάρμαρο Υμηττού, ενώ τα κιονόκρανα, τα γείσα, τα ακρωτήρια, η δακτυλιοειδής βάση στήριξης θόλου, τα αγγεία που έχουν τοποθετηθεί στις γωνίες της στέγης ως καπνοδόχοι, τα περίθυρα, οι δύο κιονόμορφοι φανοστάτες  εκατέρωθεν της κεντρικής εισόδου (έργα του γλύπτη Siegel από το Αμβούργο) και το οικόσημο του ιδρυτή, που βρίσκεται στο αέτωμα της πρόσοψής του, είναι κατασκευασμένο από το ωραίο λευκό πεντελικό μάρμαρο…». Τέλος ο κατακόρυφος φέρον οργανισμός δημιουργήθηκε από ασβεστόλιθο του λόφου των Νυμφών. Όσον αφορά τον οριζόντιο φέροντα οργανισμό, τα 4 τμήματα του κτηρίου καλύπτονται με ξύλινη στέγη. Εκτός από τις επισκευές του κτηρίου το 1859 έγιναν και μεταγενέστερες παρεμβάσεις την δεκαετία του 1990, όπως επισκευή της στέγης, των πατωμάτων και της σιδερένιας θύρας της εισόδου, καθώς και ο καθαρισμός των μαρμάρινων επιφανειών, ωστόσο πρέπει να σημειωθεί πως ο φέροντας οργανισμός του κτηρίου έμεινε ανέπαφος.

asteroskopeio

Το Αστεροσκοπείο μέχρι στις μέρες μας εξακολουθεί να συνδράμει στην επιστημονική έρευνα και εκπαίδευση. Τα τμήματα που οργάνωσε ο Δ. Αιγινήτης δημιούργησαν το επονομαζόμενο Αστρονομικό Ινστιτούτο. Παράλληλα το Αστεροσκοπείο εξελίχθηκε με την λειτουργία του Αστρονομικού Σταθμού Κρυονερίου Κορινθίας, όπου λειτουργεί το μεγαλύτερο τηλεσκόπιο του Ινστιτούτου το 1975.

Εκτός από τις επισκευές του κτηρίου το 1859, έγιναν και μεταγενέστερες παρεμβάσεις τη δεκαετία του 1990, όπως η επισκευή της στέγης, των πατωμάτων και της σιδερένιας θύρας της εισόδου, καθώς και ο καθαρισμός των μαρμάρινων επιφανειών.

Για περισσότερες πληροφορίες περιηγηθείτε στο πολύ ενδιαφέρον site του Μουσείου της Πόλεως των Αθηνών – Ίδρυμα Βούρου-Ευταξία: «Εικονική Περιήγηση στην Αθήνα του 1842». http://www.athenscitymuseum.gr/gr/efarmoges/athens-1842/

 

Γράφει  η Μαράη Γεωργούση, υπ. Δρ. Ιστορικός Τέχνης,

Επιμελήτρια εκθέσεων, εκδόσεων.

http://bit.ly/2dQUT60

Δείτε επίσης τα εξής:

Τι λέει η ιστορία για την φαγωμάρα των Ελλήνων... Τι λέει η ιστορία για την φαγωμάρα των Ελλήνων, τι τους ταλανίζει από αρχαιοτάτων χρόνων.  Η αλήθεια δεν μπορεί να συμφέρει τους πάντες. Η αποκάλ...
Ιστορίες: Ποια είναι η ρίζα της Λέξης «Έλληνας»... Αλήθεια έχετε αναρωτηθεί πότε για μας λένε 'Ελληνες" ποια είναι η ρίζα της λέξης αυτής; Το greekaffair.gr έψαξε και βρήκε και σας παρουσιάζει αναλυτικ...