Η Πλατεία Λιονταριών: Το πιο χαρακτηριστικό μνημείο του Ηρακλείου

Πλατεία Λιονταριών

Η Πλατεία Λιονταριών. Το πιο χαρακτηριστικό μνημείο της πόλης του Ηρακλείου, στην Κρήτη είναι η Πλατεία «Λιονταριών», που αποτελεί σημείο συνάντησης ντόπιων και ξένων.

Ξημέρωσε. Δεν με χωρά το κρεβάτι. Βγαίνω στο μπαλκόνι. Τα καναρίνια μου με καλημερίζουν, τους μιλώ και τιτιβίζουν, μου μιλούν κι αυτά. Ποτίζω τα λουλούδια μου, κόβω λίγο βασιλικό να βάλω στα κλουβιά. Ο ουρανός έχει αυτό το υπέροχο ρόδινο χρώμα της αυγής! Σε λίγη ώρα είμαι πάνω στο ποδήλατο μου, κατευθύνομαι προς το λιμανάκι.

Φτάνοντας σ’ αυτά τα άγρια, όμορφα βράχια με τη θάλασσα να τα χτυπά και να νιώθω στα ρουθούνια μου την αλμύρα της. Κοιτώ προς την Ντία, το νησάκι απέναντι από την Αλικαρνασσό, που μοιάζει με ένα προϊστορικό τέρας. θυμάμαι τον μύθο που μου έλεγε ο πατέρας, όταν πλησίαζε το καράβι στο λιμάνι του Ηρακλείου, κάθε που ερχόμασταν από τον Πειραιά για διακοπές. Με ξύπναγε και βγαίναμε στο κατάστρωμα, μου έλεγε με ύφος παραμυθά: Λοιπόν Μαρινού, αυτό εκεί το νησάκι, κάποτε, πριν πολλά πολλά χρόνια, ήταν ένα τέρας που ερχόταν να φάει το Ηράκλειο και όλους τους κατοίκους. Οι άνθρωποι πανικοβλημένοι παρακαλούσαν τον Θεό Δία να τους σώσει κ εκείνος πέταξε μπροστά του ένα παξιμάδι. Τότε το τέρας, πεινασμένο όπως ήταν, έφαγε ένα κομμάτι και αμέσως μαρμάρωσε. Βλέπεις εκείνο το μικρό νησάκι μπροστά του; Ε αυτό είναι το παξιμάδι.

Στην καρδιά της πόλης μας

Χαμογελώ μ’ αυτές τις θύμησες και συνεχίζω από παραλιακό για το κέντρο. Περνάω από το λιμάνι, προχωρώ. Αφήνοντας πίσω μου τα νεώρια,  φτάνω προς το ενετικό κάστρο Γκούλε. Στρίβω αριστερά, ανεβαίνω την 25 Αυγούστου, τον πλακόστρωτο δρόμο που σε βγάζει στην πλατεία Λιονταριών, την πλατεία Ελευθερίου Βενιζέλου. Στην καρδιά της πόλης μας. Επί ενετοκρατίας είχε το όνομα Piazza delle Biande, η Πλατεία των Δημητριακών. Τότε, τον 13ο-17ο αιώνα είχε χτιστεί το παλάτι του ενετού δούκα Palazzo Ducale, στο σημείο που είναι τώρα τα σουβλατζίδικα, βόρεια της πλατείας. Απέναντι ήταν οι σιταποθήκες, παράλληλα με το αραβο-βυζαντινό τείχος, που συνέχιζε από την οδό Δαιδάλου, αγκάλιαζε την Πλατεία Λιονταριών από την νότια πλευρά της και συνέχιζε κατά μήκος της οδού Χάνδακος μέχρι τη θάλασσα.

Μπροστά από αυτές διεξαγόταν παζάρι δημητριακών γι’ αυτό κ ονομάστηκε έτσι. Piazza delle Biande. Σήμερα το επίσημο όνομά της είναι Ελευθερίου Βενιζέλου.

Όσα ονόματα κι αν έχει αλλάξει, όμως, αυτή η πλατεία, αυτό που της μένει και με αυτό την ξέρει όλος ο κόσμος, είναι: «Τα Λιοντάρια».

Άλλες πληροφορίες που σώζονται μέχρι σήμερα αναφέρουν ότι την εποχή της αραβικής κατάκτησης (9ος-10ος μ.Χ.) στην πλατεία διεξαγόταν το μεγαλύτερο σκλαβοπάζαρο της Ανατολικής Μεσογείου.

Στην βυζαντινή περίοδο (10ος-13ος) η Πλατεία Λιονταριών φιλοξενούσε την κατοικία του βυζαντινού διοικητή του Ηρακλείου.

Εδώ, σ’ αυτήν την όμορφη πλατεία, με το σιντριβάνι των λιονταριών, που βρίσκεται μπροστά στην βασιλική του Αγίου Μάρκου, κάθομαι σε ένα από τα φημισμένα καταστήματα, «Κιρκόρ» κ «Φιλλοσοφίες», με την υπέροχη μπουγάτσα που την έχουν γευτεί εκατομμύρια ντόπιοι και επισκέπτες που έρχονται από το λιμάνι, όταν φτάνει με το πλοίο της γραμμής, το ξημέρωμα.

plateia-liontarion

Κρήνη Μοροζίνι

Παραγγέλνω καφέ ελληνικό και φυσικά, την περιβόητη  μπουγάτσα. Δίπλα μου το ποδήλατο μου αραγμένο. Βγάζω από το σακίδιο το βιβλίο μου, μα δεν έχω όρεξη για διάβασμα. Κοιτώ πίνοντας το καφεδάκι μου και θαυμάζω το ενετικό σιντριβάνι με τα τέσσερα λιοντάρια, που από το στόμα τους αναβλύζει νερό. Ένα από τα ωραιότερα ενετικά μνημεία του Χάνδακα. (Έτσι ήταν η Ονομασία του Ηρακλείου της Κρήτης κατά τη Βυζαντινή περίοδο). Το σιντριβάνι των λιονταριών ή αλλιώς την Κρήνη Μοροζίνι.

Krini-morazini

Ο αρχιτέκτονας που τη σχεδίασε, ο Φραγκίσκο Μοροζίνι, όπου έδωσε και το όνομα του, βασίστηκε στο στυλ που έχει η Πλατεία του Αγίου Μάρκου, στη Βενετία, με μηχανικούς Zorzi Corner, Raffaello Monnani και Francesco Basilicata.

Ο λόγος που κατασκευάστηκε η κρήνη δεν ήταν αισθητικός, αλλά έγινε για να φέρει άφθονο, πόσιμο νερό στο διψασμένο Ηράκλειο. Το Ηράκλειο δεν είχε πηγές νερού και οι κάτοικοι του χρησιμοποιούσαν πηγάδια και δεξαμενές που αποθήκευαν το νερό της βροχής. Χάρη όμως στον Μοροζίνι, το νερό από το βουνό Γιούχτας στις Αρχάνες έφθασε στο Ηράκλειο με αγωγό μήκους 15 χιλιομέτρων. Το έργο χρειάστηκε 14 μήνες για να ολοκληρωθεί και εγκαινιάστηκε στις 25 Απριλίου 1628, ημέρα γιορτής του Αγ. Μάρκου, προστάτη της Βενετίας.

Η κρήνη Μοροζίνι έδωσε λύση στο πρόβλημα ύδρευσης της πόλης. Τροφοδοτούσε τον κόσμο με 1.000 βαρέλια νερό την ημέρα.

Η δεξαμενή έχει οχτώ ημικύκλια Αυτό το σχήμα (οκτάλοβο) έγινε για την αύξηση της περιφέρειάς της, για να παίρνουν νερό περισσότεροι άνθρωποι. Στο κάθε ημικύκλιο μπορούν να σταθούν πέντε, δηλαδή σ’ όλη την κρήνη σαράντα άτομα συγχρόνως, να βουτήξουν τα δοχεία τους και να τα γεμίσουν. Βρύσες (κρουνοί) δεν υπήρχαν. Τα θέματα των ανάγλυφων παραστάσεων στους λοβούς είναι παρμένα από την ελληνική μυθολογία και κυρίως από το θαλασσινό κόσμο.

Η δεξαμενή είναι κοσμημένη και αυτή με ανάγλυφες παραστάσεις από το θαλάσσιο βασίλειο (τρίτωνες, δελφίνια, μυθολογικά τέρατα, θαλάσσιους δαίμονες) καθώς και οικόσημα.

Όπως φαίνεται στο μετάλλιο που έκοψε ο Μοροζίνι, με την ευκαιρία των εγκαινίων, είχε τοποθετηθεί πάνω από την κρήνη άγαλμα του Ποσειδώνα. Το άγαλμα αυτό δε σώζεται σήμερα. Καταστράφηκε από τους Τούρκους ή από σεισμό γι’ αυτό και το μνημείο συχνά αποκαλούνταν Κρήνη του Γίγαντα ή Τσιγάντε.

poseidonas

Η κρήνη είναι το τελευταίο τμήμα του μεγάλου υδρευτικού έργου του Ηρακλείου. Στα θεμέλια της έκρυβε την υπόγεια δεξαμενή, βλέπεις; Εκεί που φαίνεται τώρα μετά τα έργα που έκαναν. Όπου έρχονταν το νερό με επιφανειακούς και υπόγειους αγωγούς από τις Αρχάνες, 15 χιλιόμετρα μακριά από το Ηράκλειο. Είναι ο έξυπνος ο τρόπος που είχαν επινοήσει οι Ενετοί για να κάνουν το νερό να αναβλύζει από το στόμα των λιονταριών, χωρίς τη χρήση κάποιας αντλίας που θα το ανέβαζε από την υπόγεια δεξαμενή.

Το νερό λόγω της υψομετρικής διαφοράς των Αρχανών σε σχέση με το Ηράκλειο έφτανε με φυσική ροή στην υπόγεια δεξαμενή κάτω από το σιντριβάνι. Η δεξαμενή συνδεόταν με το σιντριβάνι με μια κατασκευή με σχήμα πυραμίδας, πλατιά στη βάση και στενή στην κορυφή (έξοδο), που αύξανε την πίεση του νερού, το ανέβαζε στο σιντριβάνι και το έκανε να αναβλύζει με ορμή από το στόμα των 4 λιονταριών. Δεν είναι απίθανο;

Κατά την τουρκοκρατία, το 1847  άλλαξαν τη μορφή της κρήνης με κολόνες κ με μαρμάρινη ταινία που έγραφε με επίχρυσα γράμματα «Σιντριβάνι Αμπντούλ Μετζίτ». Επίσης τρύπησαν τους λοβούς και τοποθέτησαν βρύσες, καταστρέφοντας τα ανάγλυφα.

sintrivani-abdul-mezit

Το 1900 το μνημείο αποκαταστάθηκε στην αρχική του μορφή.

Η πλατεία Λιονταριών είναι ένα πολυσύχναστο σημείο, ζωντανό κατά την διάρκεια όλου του εικοσιτετραώρου. Από το ξημέρωμα, πριν ξυπνήσει η πόλη, με τα μπουγατσάδικα ανοιχτά. Τα πρωινά ή τα απογεύματα με τα παραδοσιακά ή σύγχρονα καφέ και σοκολατερί. Εκεί συνδυάζεις την απόλαυση με τα ψώνια σου στα εμπορικά καταστήματα ή στην αγορά, γνωστή κ ως Μεϊντάνι. Τα σουβλατζίδικα από το πρωί έως αργά πολύ αργά, προς το ξημέρωμα, σου σπάνε τη μύτη και δεν μπορείς να αντισταθείς στην απόλαυση αυτή. Χώροι διασκέδασης που καλύπτουν κάθε γούστο.

Τα Λιοντάρια, μια πλατεία που έχει συνδυάσει αρμονικά την παράδοση με τον σύγχρονο τρόπο ζωής.

plateia-liontarion-kriti

 

Γράφει η Μαρίνα Λαουμτζή

clipart-eyes-blue-eyes-png-kKCxj4-clipart  Το Διαβάσανε… 316     

 

http://bit.ly/2c6BKIT

Δείτε επίσης τα εξής:

“Jazz με ερωτική διάθεση” στο WAGON – RESTAURANT τ... Ο Αγ. Βαλεντίνος επιβιβάζεται και φέτος στο Τρένο στο Ρουφ και χαρίζει μια ξεχωριστή εμπειρία στους ερωτευμένους! Στη ρομαντική ατμόσφαιρα του αυθε...
«Πόρτες» της Χρύσας Σπηλιώτη, σε σκηνοθεσία Αυγουσ... Το τελευταίο έργο του «Φεστιβάλ διαρκείας ελληνικού θεατρικού έργου 21ου αιώνα»  στο «Αγγέλων Βήμα» είναι οι «Πόρτες» της Χρύσας Σπηλιώτη, που ανεβαίν...