Πριν από 117 χρόνια ο Κωστής Παλαμάς γράφει ένα ποίημα πιο επίκαιρο από ποτέ
Πριν από 117 χρόνια, ο Κωστής Παλαμάς δημιούργησε το ποίημα «Γύριζε», ένα έργο που παραμένει σήμερα πιο επίκαιρο από ποτέ, αντικατοπτρίζοντας την ψυχή της Ρωμιοσύνης και τα κοινωνικά προβλήματα της εποχής.
Το 1908 η Ελλάδα βιώνει μια ακόμη περίοδο ταπείνωσης. Μετά την πτώχευση του Τρικούπη και τις αλλεπάλληλες ήττες, οι δανειστές ασκούν ασφυκτικό έλεγχο στην πολιτική και οικονομική ζωή της χώρας.
Στο πλαίσιο αυτό, ίντριγκες, ψέματα, φόροι και χαράτσια βαραίνουν τον λαό, ενώ η πείνα και η απελπισία κυριαρχούν. Μέσα σε αυτό το σκοτεινό κλίμα, ο Κωστής Παλαμάς δημιουργεί το ποίημα «Γύριζε», ένα έργο που αιχμαλωτίζει με σκληρή ειλικρίνεια την εποχή του.
Με ποιητική ακρίβεια, ο Παλαμάς μιλά για «την πόρνη Ρωμιοσύνη, τον περίγελο των Ευρωπαίων, τους στέρφους μανταρίνους και τον ρωμιό που ξανάσκυψε να γίνει σκλάβος». Οι στίχοι του, 117 χρόνια μετά, παραμένουν επίκαιροι, υπενθυμίζοντας την ανάγκη για αφύπνιση και συλλογική συνείδηση:
“Γύριζε, μή σταθής ποτέ, ρίξε μας πέτρα μαύρη,
ο ψεύτης είδωλο είναι εδώ, το προσκυνά η πλεμπάγια,
η Αλήθεια τόπο να σταθή μια σπιθαμή δέ θάβρη…
Κι οι χαροκόποι αδιάντροποι, και πόρνη η Ρωμιοσύνη!”
Από θαμπούς ντερβίσηδες και στέρφους μανταρίνους
κι από τους χαλκοπράσινους η Πολιτεία πατιέται.
Χαρά στους χασομέρηδες! Χαρά στους αρλεκίνους!
Σκλάβος ξανάσκυψε ο ρωμιός και δασκαλοκρατιέται.
Δεν έχεις, Όλυμπε, θεούς, μηδέ λεβέντες η Όσσα,
ραγιάδες έχεις, μάννα γή, σκυφτούς για το χαράτσι,
κούφιοι και οκνοί καταφρονούν τη θεία τραχιά σου γλώσσα,
των Ευρωπαίων περίγελα και των αρχαίων παλιάτσοι.
Και δημοκόποι Κλέωνες και λογοκόποι Ζωίλοι,
Και Μαμμωνάδες βάρβαροι, και χαύνοι λεβαντίνοι·
Λύκοι, κοπάδια, οι πιστικοί και ψωριασμένοι οι σκύλοι
Κι οι χαροκόποι αδιάντροποι, και πόρνη η Ρωμιοσύνη!”
Ο Παλαμάς δεν ήταν απλώς ποιητής· υπήρξε φωνή της συλλογικής ψυχής, φάρος πολιτισμού και ελευθερίας. Η ζωή και το έργο του ενσαρκώνουν την προσπάθεια ενός έθνους να ανυψωθεί πνευματικά και ηθικά, ακόμη και στις πιο δύσκολες στιγμές.
Ο Κωστής Παλαμάς απεβίωσε στις 27 Φεβρουαρίου 1943. Η κηδεία του, μία μέρα μετά, μετατράπηκε σε κορυφαία αντιστασιακή εκδήλωση ενάντια στη γερμανική κατοχή, αποδεικνύοντας ότι η τέχνη και ο πολιτισμός μπορούν να γίνουν φάροι αντίστασης και πηγές έμπνευσης για ολόκληρο τον λαό.
