Αγία Φιλοθέη η Αθηναία 19 Φεβρουαρίου: Η μνήμη της τιμάτε από την Ορθόδοξη Εκκλησία – Προστάτιδα γυναικείων οργανώσεων και φιλανθρωπικών σωματείων
Η Αγία Φιλοθέη η Αθηναία αναδείχθηκε φάρος πίστης και αρετής στην Αθήνα της Τουρκοκρατίας. Μοναχή και μάρτυρας της Ορθόδοξης Εκκλησίας, αφιέρωσε τη ζωή της στην προσευχή, τη διακονία και την φιλανθρωπία, υπερβαίνοντας κοινωνικές και φύλου ανισότητες. Η Αγία Φιλοθέη θεωρείται προστάτιδα γυναικείων οργανώσεων και φιλανθρωπικών σωματείων, αλλά και πρότυπο μάρτυρα για κάθε πιστό που αγωνίζεται για την αλήθεια και την αγάπη.
Η γέννηση και η παιδική της ηλικία
Η Αγία Φιλοθέη γεννήθηκε το 1522 στην αριστοκρατική οικογένεια των Μπενιζέλων στην Αθήνα. Το κοσμικό της όνομα ήταν Ρηγούλα ή Ρεβούλα (Παρασκευούλα). Ήταν κόρη του Αγγέλου Μπενιζέλου και της Σηρίγης Παλαιολογίνας, και από νωρίς διακρινόταν για το ήθος, την ευφυΐα και την πνευματική ευαισθησία της. Η εκπαίδευσή της ήταν σπάνια για κορίτσι της εποχής και αποτέλεσε τη βάση για την αφοσίωσή της στη γνώση, την πνευματική ζωή και την κοινωνική προσφορά. Το πατρικό της σπίτι βρισκόταν εκεί που σήμερα υψώνεται το μέγαρο της Αρχιεπισκοπής Αθηνών, εξ ου και η οδός Αγίας Φιλοθέης.
Σε ηλικία 14 ετών παντρεύτηκε τον Ανδρέα Χειλά από αθηναϊκή αρχοντική οικογένεια. Ο γάμος κράτησε μόλις τρία χρόνια, καθώς έμεινε χήρα. Παρά τη μεγάλη κοινωνική και οικονομική της θέση, η καρδιά της επιθυμούσε την ασκητική ζωή και τη διακονία των φτωχών και των αδυνάτων. Δέκα χρόνια μετά το θάνατο των γονιών της, εκάρη μοναχή με το όνομα Φιλοθέη.
Η μοναχική ζωή και το φιλανθρωπικό έργο
Στον ναΐσκο του Αγίου Ανδρέα, στον περίβολο του πατρικού της, η Αγία Φιλοθέη ίδρυσε κοινόβιο, εισερχόμενη πρώτη ως Ηγουμένη με άλλες μοναχές από επιφανείς οικογένειες της Αθήνας. Εκεί αφιέρωσε τη ζωή της στην προσευχή, τη διακονία των φτωχών και την πνευματική καθοδήγηση των μοναχών και των μαθητριών της.
Ίδρυσε σχολεία θηλέων, βιοτεχνικά και χειροτεχνικά εργαστήρια, ορφανοτροφεία, νοσοκομεία και παραρτήματα σε Χαλάνδρι, Πατήσια, Ψυχικό, Καλογρέζα, αλλά και σε Κρήτη, Άνδρο και Αίγινα. Το συγκρότημα «Παρθενώνας» προσέφερε στήριξη σε Έλληνες και Τούρκους, ανεξαρτήτως εθνικότητας ή κοινωνικής θέσης. Παράλληλα, φρόντιζε για την απελευθέρωση αιχμαλώτων και τη φυγάδευση γυναικών από χαρέμια, διακινδυνεύοντας τη ζωή της για την αγάπη και τη δικαιοσύνη.
Η σύλληψη, ο μαρτυρικός θάνατος της και αγιοποίηση
Η δράση της Αγίας προκάλεσε την οργή των Τούρκων και κάποιων τοπικών μεγαλογαιοκτημόνων. Συνελήφθη, βασανίστηκε και μεταφέρθηκε στην Καλογρέζα. Εκεί υπέκυψε στα τραύματά της στις 19 Φεβρουαρίου 1589. Δέκα χρόνια αργότερα αγιοποιήθηκε και η Εκκλησία τη μνημονεύει ως μάρτυρα της πίστης, προστάτιδα και φωτεινό παράδειγμα Χριστιανικής ζωής.
Το σκήνωμά της φυλάσσεται στην Ιερά Μητρόπολη Αθηνών σε ασημένια λάρνακα, ενώ τμήμα του ιερού λειψάνου βρίσκεται στην Ιερά Μονή Βρυούλων. Το αρχοντικό της οικογένειας Μπενιζέλου, παλαιό οίκημα της χριστιανικής Αθήνας, διατηρείται και σύντομα θα λειτουργεί ως επισκέψιμο μουσείο.
Θεολογική διάσταση
Η Αγία Φιλοθέη υπήρξε μάρτυρας της αρετής, της ταπεινότητας και της αγάπης προς τον πλησίον. Η ζωή της διδάσκει ότι η πίστη και η κοινωνική προσφορά υπερβαίνουν κάθε φόβο και δυσκολία. Η μαρτυρία της αναδεικνύει τον τρόπο με τον οποίο η Χριστιανική πίστη μεταμορφώνει την κοινωνία και προστατεύει τους αδύναμους.
Όπως η ίδια έλεγε:
«Χωρίς θυσία, χωρίς κατακαιομένη καρδιά τίποτα δεν είναι δυνατόν».
Η Αγία Φιλοθέη δείχνει ότι η πίστη, η θυσία και η κοινωνική δράση συνδέονται άρρηκτα και αποτελούν πυξίδα σωτηρίας και Χριστιανικής ζωής. Αποτελεί πρότυπο μάρτυρα για κάθε πιστό, φωτίζοντας τον δρόμο της πίστης και της αδιάκοπης προσφοράς.
