Τήν κλῆσιν τοῖς ἔργοις σου, ἐπισφραγίσας σοφέ, ἐλαία κατάκαρπος, ὤφθης ἐν οἴκῳ Θεοῦ, Πολύκαρπε ἔνδοξε∙ σύ γαρ ως Ἱεράρχης, καί στερρός Ἀθλοφόρος, τρέφεις τήν Ἐκκλησίαν, λογικῇ εὐκαρπίᾳ, πρεσβεύων Ἱερομάρτυς, ὑπέρ τῶν ψυχῶν ἡμῶν.
Άγιος Πολύκαρπος Σμύρνης: Στις 23 Φεβρουαρίου η Εκκλησία μας τιμά τη μνήμη του Αγίου Πολυκάρπου, ενός από τους πιο σημαντικούς Αποστολικούς Πατέρες της πρώιμης Χριστιανικής Εκκλησίας. Ήταν άμεσος μαθητής του Αποστόλου Ιωάννη και αφοσιωμένος υπερασπιστής της πίστης, ενώ η ζωή και το μαρτύριό του στη Σμύρνη αποτελούν πρότυπο θάρρους και αγάπης προς τον Θεό.
Γεννήθηκε το 80 μ.Χ. στη Μικρά Ασία, από ευσεβείς γονείς, τον Παγκράτιο και τη Θεοδώρα, οι οποίοι μαρτύρησαν για την πίστη τους στο Χριστό. Από μικρός βαπτίστηκε και αφιέρωσε τη ζωή του στο Θεό. Λίγο πριν το θάνατό του, ο επίσκοπος Σμύρνης, άγιος Βουκόλος, τον χειροτόνησε διάδοχό του, αναγνωρίζοντας την αρετή και την αγιότητά του.
Κατά τη διάρκεια της μακράς επισκοπικής του διακονίας, ο Πολύκαρπος ξεχώρισε για την αγία ζωή και τη ζέση του για την Εκκλησία. Ως πιστός μαθητής του αγίου Ιωάννη του Θεολόγου, αναδείχτηκε σε μεγάλο θεολόγο της εποχής, με τη φήμη του να φτάνει σε όλες τις τοπικές Εκκλησίες και μέχρι τη Ρώμη.
Τον 2ο αιώνα, αντιμετώπισε σοβαρές διαμάχες σχετικά με τον χρόνο εορτασμού του Πάσχα. Οι τοπικές Εκκλησίες της Μικράς Ασίας εόρταζαν στις 14 του εβραϊκού μήνα Νισσάν, ενώ οι Χριστιανοί της Δύσης κάθε Κυριακή μετά την εαρινή ισημερία. Η διαφορά αυτή απειλούσε να προκαλέσει σχίσμα, και ο Πολύκαρπος ταξίδεψε στη Ρώμη για να συζητήσει με τον επίσκοπο Ανίκητο, επιλύοντας το ζήτημα με αγιότητα και σοφία.
Ως επίσκοπος, προσέλκυσε πλήθος ειδωλολατρών στην Εκκλησία και μεταστράφηκαν πολλοί αιρετικοί, ιδιαίτερα από τις ομάδες των Γνωστικών. Αγωνίστηκε ενάντια στην αίρεση του Μαρκίωνα και, όταν ο αιρεσιάρχης τον ρώτησε αν τον γνωρίζει, ο Πολύκαρπος απάντησε θαρραλέα: «Σε γνωρίζω ως πρωτότοκο του σατανά!»
Συνδέθηκε βαθιά με τον άγιο Ιγνάτιο το Θεοφόρο, άλλο μεγάλο Αποστολικό Πατέρα. Όταν ο Ιγνάτιος συνελήφθη για να μαρτυρήσει στη Ρώμη, ο Πολύκαρπος κατέβαλε προσπάθειες να τον απελευθερώσει και του έγραψε επιστολή προς τους Χριστιανούς των Φιλίππων, επαινώντας την αγάπη και τη φιλοξενία τους.
Οι φανατικοί ειδωλολάτρες της Μικράς Ασίας, βλέποντας την πίστη να δυναμώνει, μισούσαν θανάσιμα τους Χριστιανούς. Τον 167 μ.Χ., ο Πολύκαρπος συνελήφθη και οδηγήθηκε μπροστά στον ανθύπατο Στάτιο Κοδράτο, ο οποίος τον διέταξε να αρνηθεί το Χριστό και να θυσιάσει στα είδωλα. Ο γέρος επίσκοπος, με γαλήνιο ύφος, απάντησε: «Ογδόντα έξι ολόκληρα χρόνια υπηρετώ τον Κύριό μου Ιησού Χριστό. Εγώ γιατί να Τον προδώσω;»
Οι δήμιοι προσπάθησαν να τον κάψουν στη φωτιά, αλλά οι φλόγες δεν τον άγγιξαν. Τελικά, ένας από τους δημίους τον αποκεφάλισε. Οι Χριστιανοί της Σμύρνης συνέλεξαν τα τίμια λείψανά του, τα οποία φυλάσσονται ως «λίθων πολυτίμων πολυτιμότερα», σύμφωνα με το «Μαρτύριον του Αγίου Πολυκάρπου».
Σήμερα, τα λείψανα του Αγίου Πολυκάρπου βρίσκονται στον Ιερό Ναό του Αγίου Πολυκάρπου στη Σμύρνη της Τουρκίας, και η μνήμη του πανηγυρίζεται με λαμπρότητα κάθε χρόνο στις 23 Φεβρουαρίου, σε Ελλάδα και στις Ορθόδοξες κοινότητες ανά τον κόσμο. Ο Άγιος Πολύκαρπος παραμένει σύμβολο πίστης, θάρρους και αγάπης προς τον Χριστό, φωτίζοντας με το μαρτύριό του όλους τους πιστούς.
