Άγιος Θεόδωρος ο Τήρων Μεγαλομάρτυρας της Χριστιανικής Εκκλησίας. Η μνήμη του οποίου τιμάται στις 17 Φεβρουαρίου και το Σάββατο της πρώτης εβδομάδας των Νηστειών.
Η Εκκλησία τιμά τη μνήμη του Αγίου Θεοδώρου του Τήρωνος στις 17 Φεβρουαρίου, καθώς και το Σάββατο της Α΄ Εβδομάδας των Νηστειών, ημέρα κατά την οποία τελείται και η ανάμνηση του θαύματος των κολλύβων.
Ο βίος του Αγίου
Ο Άγιος Θεόδωρος ο Τήρων γεννήθηκε στην Αμάσεια του Πόντου, στη Μικρά Ασία. Έζησε στα τέλη του 3ου και στις αρχές του 4ου αιώνα, κατά τους χρόνους των αυτοκρατόρων Μαξιμιανός, Γαλέριος και Μαξιμίνος Δαίας, περίοδο έντονων διωγμών κατά των Χριστιανών.
Ονομάστηκε «Τήρων» επειδή υπηρετούσε ως νεοσύλλεκτος (τήρων) στον ρωμαϊκό στρατό. Παρά τη στρατιωτική του ιδιότητα, παρέμεινε σταθερός και αμετακίνητος στην πίστη του στον Χριστό.
Όταν καταγγέλθηκε ως Χριστιανός και κλήθηκε να θυσιάσει στα είδωλα, αρνήθηκε κατηγορηματικά. Με θάρρος ομολόγησε δημόσια την πίστη του. Σύμφωνα με την παράδοση, προχώρησε ακόμη και στην πυρπόληση ειδωλολατρικού ναού, γεγονός που προκάλεσε την άμεση σύλληψή του.
Ο Άγιος υποβλήθηκε σε βασανιστήρια και τελικά καταδικάστηκε να καεί ζωντανός μέσα σε πυρακτωμένη κάμινο. Παρέδωσε την ψυχή του στον Θεό μαρτυρικά, λαμβάνοντας τον στέφανο της αθλήσεως και κατατασσόμενος στους μεγαλομάρτυρες της Εκκλησίας.
Το θαύμα των κολλύβων
Πολλά χρόνια μετά το μαρτύριό του, επί αυτοκράτορος Ιουλιανός ο Παραβάτης, επιχειρήθηκε να μολυνθούν οι τροφές των Χριστιανών στην Κωνσταντινούπολη με ειδωλόθυτα, κατά την πρώτη εβδομάδα της Μεγάλης Τεσσαρακοστής.
Τότε ο Άγιος Θεόδωρος εμφανίστηκε σε όραμα στον Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως και τον προειδοποίησε να συμβουλεύσει τους πιστούς να μη αγοράσουν τρόφιμα από την αγορά, αλλά να βράσουν σιτάρι και να τραφούν με κόλλυβα. Με αυτόν τον τρόπο σώθηκε ο λαός από την πνευματική μόλυνση.
Σε ανάμνηση του θαύματος αυτού, η Εκκλησία καθιέρωσε τον εορτασμό του Αγίου το Σάββατο της Α΄ Εβδομάδας των Νηστειών, οπότε και ευλογούνται τα κόλλυβα.
Η τιμή του Αγίου
Η Σύναξη του Αγίου τελούνταν παλαιότερα στο μαρτύριό του στην Κωνσταντινούπολη. Η τιμή του διαδόθηκε ευρέως σε ολόκληρη την Ανατολή, ενώ πολυάριθμοι ναοί είναι αφιερωμένοι στη μνήμη του. Στην αγιογραφία ο Άγιος Θεόδωρος ο Τήρων εικονίζεται ως νέος στρατιώτης με στρατιωτική στολή και δόρυ ή σταυρό. Συχνά απεικονίζεται μαζί με τον Θεόδωρος Στρατηλάτης, είτε όρθιοι είτε έφιπποι, ως δύο στρατιωτικοί άγιοι που φέρουν τη νίκη του Χριστού.
Λαογραφικά στοιχεία
Σε πολλές περιοχές της Ελλάδας, ιδιαίτερα στην Πελοπόννησο, οι πιστοί προσφέρουν κόλλυβα στον ναό την παραμονή ή ανήμερα της εορτής. Η ημέρα συνδέεται επίσης με μνημόσυνα και προσευχές υπέρ των κεκοιμημένων, ενώ σε ορισμένους τόπους η Εκκλησία παρασκευάζει κόλλυβα για όσους έχουν φύγει από τη ζωή χωρίς συγγενείς.
Απολυτίκιο (Ήχος β΄)
«Μεγάλα τα της πίστεως κατορθώματα· εν τη πηγή της φλογός ως επί ύδατος αναπαύσεως ο άγιος Μάρτυς Θεόδωρος ηγάλλετο· πυρί γαρ ολοκαυτωθείς, ως άρτος ηδύς, τη Τριάδι προσήνεκται. Ταις αυτού ικεσίαις, Χριστέ ο Θεός, σώσον τας ψυχάς ημών.»
