Ασθενείς ζητούν αίμα μόνο από ανεμβολίαστους δότες, προκαλώντας καθυστερήσεις σε μεταγγίσεις και εγείροντας ανησυχίες για κινδύνους λόγω παραπληροφόρησης γύρω από εμβόλια.
Νοσοκομεία αναφέρουν καθυστερήσεις σε μεταγγίσεις λόγω αιτημάτων για αίμα από μη εμβολιασμένους δότες
Αιτήματα ασθενών για μετάγγιση αίματος αποκλειστικά από μη εμβολιασμένους κατά της Covid-19 δότες έχουν καταγραφεί σε νοσοκομειακά περιβάλλοντα και υπηρεσίες αιμοδοσίας, προκαλώντας κατά περίπτωση καθυστερήσεις στη διαδικασία χορήγησης αίματος και πρόσθετη επιχειρησιακή επιβάρυνση, σύμφωνα με μελέτη που επικαλούνται ειδικοί.
Πρακτική αιμοδοσίας και καταγραφή στοιχείων δοτών
Ειδικοί στη μεταγγισιολογία αναφέρουν ότι τα εθνικά και διεθνή συστήματα αιμοδοσίας δεν καταγράφουν το εμβολιαστικό ιστορικό των δοτών για την Covid-19 ως παράμετρο επιλογής ή αποκλεισμού. Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, η πρακτική αυτή δεν περιλαμβάνεται στα καθιερωμένα πρωτόκολλα, καθώς δεν υπάρχουν δεδομένα που να υποδεικνύουν διαφοροποίηση στην ασφάλεια ή την αποτελεσματικότητα των μεταγγίσεων.
Κατευθυνόμενες δωρεές αίματος
Η μελέτη, που καλύπτει την περίοδο 2024–2025, κατέγραψε 15 περιπτώσεις όπου ασθενείς ή συγγενείς ζήτησαν κατευθυνόμενες δωρεές αίματος, δηλαδή μετάγγιση από συγκεκριμένους δότες ή προκαθορισμένα κριτήρια επιλογής. Οι κατευθυνόμενες δωρεές επιτρέπονται σε ορισμένα συστήματα υγείας υπό αυστηρές προϋποθέσεις, αλλά γενικά αποθαρρύνονται από τις υπηρεσίες αιμοδοσίας. Οι λόγοι περιλαμβάνουν τη μειωμένη ευελιξία στην κάλυψη επειγόντων αναγκών και την πιθανή καθυστέρηση στη διάθεση συμβατού αίματος.
Επιχειρησιακές επιπτώσεις και χρόνος ανταπόκρισης
Σύμφωνα με ειδικούς, η διαδικασία κατευθυνόμενης αναζήτησης δότη μπορεί να αυξήσει τον χρόνο μέχρι τη μετάγγιση, λόγω της ανάγκης εντοπισμού συμβατού αίματος υπό περιορισμούς που δεν προβλέπονται από τα συνήθη πρωτόκολλα.
Σε ορισμένες από τις καταγεγραμμένες περιπτώσεις, αναφέρονται καθυστερήσεις στη χορήγηση μεταγγίσεων. Οι ίδιες πηγές σημειώνουν ότι οι καθυστερήσεις αυτές ενδέχεται να είναι κλινικά σημαντικές σε ασθενείς με αιμορραγία ή αναιμία, χωρίς όμως να αποδίδεται αιτιώδης σχέση πέρα από τη διαδικαστική επιβάρυνση.
Επιστημονική αξιολόγηση
Η διαθέσιμη επιστημονική βιβλιογραφία δεν καταγράφει διαφορά στην ασφάλεια των μεταγγίσεων ανάλογα με το αν ο δότης έχει εμβολιαστεί κατά της Covid-19. Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι τα εμβόλια mRNA και άλλες πλατφόρμες έχουν αξιολογηθεί εκτενώς ως προς την ασφάλειά τους και δεν επηρεάζουν την καταλληλότητα του αίματος για μετάγγιση.
Διεθνείς πρακτικές και ρυθμιστικό πλαίσιο
Ανάλογες αναφορές για αιτήματα επιλογής αίματος με βάση μη ιατρικά κριτήρια έχουν καταγραφεί σε διάφορες χώρες. Σε αρκετές περιπτώσεις, οι αρμόδιες αρχές αιμοδοσίας έχουν απορρίψει προτάσεις για διαχωρισμό ή σήμανση αποθεμάτων αίματος με βάση το εμβολιαστικό καθεστώς, επικαλούμενες έλλειψη επιστημονικής τεκμηρίωσης και λειτουργικούς περιορισμούς.
Συμπέρασμα ειδικών
Ειδικοί δημόσιας υγείας αναφέρουν ότι η διαχείριση τέτοιων αιτημάτων απαιτεί εξισορρόπηση μεταξύ της αυτονομίας του ασθενούς και της επιχειρησιακής λειτουργίας των συστημάτων αιμοδοσίας. Παράλληλα, τονίζουν ότι η έγκαιρη πρόσβαση σε συμβατό αίμα παραμένει κρίσιμος παράγοντας για την έκβαση ασθενών που χρειάζονται μετάγγιση.
Η μελέτη έχει δημοσιευθεί στο επιστημονικό περιοδικό Transfusion.
