Δύο Έλληνες επιστήμονες στο Columbia πρωτοπορούν σε παιδικούς εγκεφαλικούς όγκους
«Μία καινοτόμος μέθοδος με εστιακούς υπέρηχους, που εφαρμόζεται από δύο Έλληνες επιστήμονες στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια στις ΗΠΑ, ανοίγει νέους ορίζοντες στη θεραπεία των πιο σύνθετων εγκεφαλικών όγκων, αρχικά σε παιδιά.»
Πρόκειται για τη δρ Ελίζα Κονοφάγου, βιοϊατρική μηχανικό και καθηγήτρια στο Τμήμα Νευροακτινολογίας και Βιοϊατρικής Μηχανικής του Columbia, η οποία ανέπτυξε έναν γρήγορο, ανώδυνο και αναίμακτο τρόπο να εγχέονται τα φάρμακα απευθείας στο σημείο του εγκεφάλου που νοσεί. Συνεργάζεται με τον παιδοογκολόγο δρ Στέργιο Ζαχαρούλη, αναπληρωτή καθηγητή στην Ιατρική Σχολή και στο Ιατρικό Κέντρο Irving του Columbia, ο οποίος με την ομάδα του εντόπισε τα κατάλληλα φάρμακα και τους ιδανικούς συνδυασμούς τους.
Πρόκειται για μία τεχνολογία υψηλής ακρίβειας, που στοχεύει στους πιο δύσκολους όγκους που εμφανίζονται στον άνθρωπο και προκαλούν προοδευτική παράλυση και θάνατο μέσα σε 12 μήνες, όπως εξηγεί ο δρ Ζαχαρούλης σε συνέντευξή του στο Πρακτορείο FM και στην Τάνια Μαντουβάλου. Στη συνέντευξη περιγράφει αναλυτικά τη μέθοδο, τον ρόλο της τεχνητής νοημοσύνης σήμερα και μέσα στην επόμενη πενταετία, αλλά και τις άλλες παθήσεις στις οποίες μελετάται η εφαρμογή της. Η δημοσίευση της μελέτης έγινε την Τετάρτη 26 Νοεμβρίου στο περιοδικό «Science Translational Medicine».
«Προσπάθειες να φτάσουν οι γνώσεις και στην Ελλάδα»
Κατά τη διάρκεια της συνέντευξης, ο Λαρισαίος γιατρός χρησιμοποιεί συχνά τη λέξη «δυστυχώς», υπογραμμίζοντας τις δυσκολίες, ενώ παράλληλα διαπρέπει στην άλλη άκρη του Ατλαντικού, έχοντας αφιερώσει τη ζωή του στην έρευνα και την εφαρμογή θεραπειών κατά του παιδικού καρκίνου.
«Δεν είμαστε πολύ μακριά από την πλήρη ίαση αυτών των ανθεκτικών εγκεφαλικών όγκων, χάρη στις νέες μεθόδους ανακάλυψης φαρμάκων και στους σωστούς συνδυασμούς τους», σημειώνει ο δρ Ζαχαρούλης, προσθέτοντας ότι το μέλλον στην αντιμετώπιση αυτών των όγκων στηρίζεται περισσότερο στα φάρμακα και λιγότερο στη χειρουργική.
«Η τεχνογνωσία πρέπει να διαχέεται. Δεν έχει νόημα να περιορίζεται αποκλειστικά στο Columbia. Σκοπός είναι να δώσουμε τη δυνατότητα σε παιδιά από όλο τον κόσμο, και ειδικά στην Ελλάδα, να έχουν πρόσβαση σε αυτές τις θεραπείες. Γίνονται μεγάλες προσπάθειες να φτάσουν αυτές οι γνώσεις πρωτίστως στην Ελλάδα», τονίζει.
Περίπου 50.000 νέες διαγνώσεις ετησίως λόγω γενετικών και περιβαλλοντικών παραγόντων
Σχετικά με τη συχνότητα εμφάνισης εγκεφαλικών όγκων στα παιδιά, ο δρ Ζαχαρούλης αναφέρει ότι τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μια μικρή αύξηση περίπου 0,7% ετησίως, σταθερή για τις τελευταίες 10-20 δεκαετίες, όπως συμβαίνει με τους περισσότερους παιδικούς καρκίνους. Αν και η αύξηση δεν είναι δραματική, εξακολουθεί να αποτελεί σημαντικό πρόβλημα, καθώς δεν έχουν σημειωθεί σημαντικές βελτιώσεις στα ποσοστά ίασης. Παγκοσμίως καταγράφονται 50.000 νέες διαγνώσεις ετησίως, εκ των οποίων δυστυχώς περίπου τα μισά παιδιά χάνουν τη ζωή τους. Οι εγκεφαλικοί όγκοι αποτελούν την κυριότερη αιτία θανάτου από συμπαγείς όγκους στα παιδιά.
Αιτίες της αύξησης
Η αύξηση αποδίδεται σε συνδυασμό γενετικών και περιβαλλοντικών παραγόντων. Η βλάβη ξεκινά συνήθως σε γενετικό επίπεδο κατά την εγκυμοσύνη, ενώ οι ακριβείς περιβαλλοντικοί παράγοντες που επηρεάζουν τη μητέρα παραμένουν άγνωστοι.
Η μέθοδος με τη δρ Ελίζα Κονοφάγου
Ένα από τα βασικά εμπόδια στη θεραπεία αυτών των όγκων είναι ότι τα φάρμακα δεν φτάνουν στο στόχο τους, καθώς απαιτούνται συγκεκριμένα επίπεδα συγκέντρωσης για να καταστρέψουν τα καρκινικά κύτταρα. Ο εγκέφαλος διαθέτει τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό, που λειτουργεί σαν φυσικό τείχος και εμποδίζει τα φάρμακα να φτάσουν σε υψηλές συγκεντρώσεις. Σε φυσιολογικές συνθήκες προστατεύει από βαριές λοιμώξεις ή βακτήρια, αλλά αποτελεί εμπόδιο για τη θεραπεία.
Η δρ Κονοφάγου ανέπτυξε μια τεχνική που χρησιμοποιεί συχνότητες εστιακών υπερήχων σε συνδυασμό με ενδοφλέβια χορήγηση μικροφυσαλίδων, προκαλώντας προσωρινή χαλάρωση των κυττάρων του φραγμού, ώστε τα φάρμακα να φτάνουν σε υψηλές συγκεντρώσεις στο σημείο του όγκου.
Η μέθοδος για τους πιο δύσκολους όγκους
Η τεχνική είναι ανώδυνη, αναίμακτη, γίνεται χωρίς αναισθησία, διαρκεί περίπου 15 λεπτά και επιτρέπει τη χορήγηση φαρμάκων απευθείας στο στόχο. Απευθύνεται σε όγκους όπως τα διάχυτα γλοιώματα της γέφυρας, που δεν είναι χειρουργήσιμοι, προκαλώντας προοδευτική παράλυση και θάνατο μέσα σε 12 μήνες, με λίγες εξαιρέσεις.
Η ομάδα περιλαμβάνει βιολόγους, ακτινοφυσικούς και επιστήμονες βιοπληροφορικής, που χρησιμοποιούν εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης για να προβλέπουν τους βέλτιστους συνδυασμούς φαρμάκων για κάθε όγκο.
Ο ρόλος της τεχνητής νοημοσύνης
Η τεχνητή νοημοσύνη αναμένεται να φέρει σημαντική πρόοδο μέσα στα επόμενα πέντε χρόνια, επιταχύνοντας την ανακάλυψη νέων φαρμάκων, την εύρεση νέων στόχων και την εκτέλεση κλινικών μελετών, που παλαιότερα απαιτούσαν πέντε χρόνια και πλέον γίνονται σε μόλις ένα.
Τα πρώτα αποτελέσματα σε παιδιά και η επέκταση και σε άλλες ασθένειες
Η μέθοδος εφαρμόστηκε στα πρώτα τρία παιδιά, με θετικά αλλά προσωρινά αποτελέσματα. Δύο παρουσίασαν σημαντική βελτίωση, ενώ όλα έχουν ξεπεράσει τους 12 μήνες με καλύτερη ποιότητα ζωής. Παρά το μικρό δείγμα, οι νέες τεχνικές και οι σωστοί συνδυασμοί φαρμάκων δημιουργούν αισιοδοξία για την πλήρη ίαση στο μέλλον. Η μέθοδος αναμένεται να εφαρμοστεί σε όγκους ενηλίκων και σε νευρολογικές παθήσεις, όπως Αλτσχάιμερ και Πάρκινσον, όπου ο αιματοεγκεφαλικός φραγμός περιορίζει τη δράση των φαρμάκων. Επιπλέον, ανοίγει τον δρόμο για νέα φάρμακα που μέχρι σήμερα δεν μπορούσαν να φτάσουν στον εγκέφαλο. Οι νέες τεχνολογίες, όπως καθετήρες και αντλίες για συνεχή έγχυση φαρμάκων στον εγκέφαλο, σε συνδυασμό με φάρμακα και τεχνητή νοημοσύνη, μειώνουν την ανάγκη για επανειλημμένες χειρουργικές επεμβάσεις. Οι περισσότεροι όγκοι είναι μη χειρουργήσιμοι ή υποτροπιάζουν, καθιστώντας αναγκαία τη χρήση προηγμένων τεχνολογιών και φαρμάκων.
Η τεχνογνωσία αυτή θα διαχέεται διεθνώς, ώστε παιδιά σε όλο τον κόσμο, και ειδικά στην Ελλάδα, να έχουν πρόσβαση στις νέες θεραπείες. Γίνονται σημαντικές προσπάθειες για τη μεταφορά αυτών των γνώσεων στην Ελλάδα.
Με πληροφορίες του ΑΠΕ-ΜΠΕ
