Μια διαφορετική έκθεση με τίτλο «Ήχος από Φως, Χαρτί και Αιθέρας» παρουσιάζεται στο MOMus-Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης στη Θεσσαλονίκη από την Συλλογή Κωστάκη.
Η έκθεση προσφέρει ένα ταξίδι στις απαρχές της πειραματικής ηλεκτρονικής μουσικής, με εκθέματα όπως theremin, terpsitone, variophone και έργα με γραφικό ήχο. Η έκθεση άνοιξε τις πόρτες της στο κοινό στις 20 Δεκεμβρίου 2025 και θα διαρκέσει έως τις 30 Απριλίου 2026.
Η έκθεση εξερευνά ιδέες που συχνά χάνονται ή παραμένουν ξεχασμένες σχετικά με την τέχνη του ήχου και τις τεχνολογίες της μουσικής στη σοβιετική πρωτοπορία του πρώτου μισού του 20ού αιώνα. Παράλληλα, παρουσιάζονται σημαντικές προσωπικότητες της εποχής και οι πρωτοποριακές περιοχές της έρευνάς τους. Η έκθεση θα φιλοξενείται στη Μονή Λαζαριστών, Θεσσαλονίκη, από τις 20 Δεκεμβρίου 2025 έως τις 30 Απριλίου 2026.
Ανάμεσα στους πιο καινοτόμους ερευνητές ξεχωρίζουν ο Arseny Avraamov, ο οποίος εισήγαγε νέες έννοιες και τεχνολογίες για την κατανόηση του ήχου ως καλλιτεχνικό μέσο, και δημιούργησε την τεχνική του Ηχητικού Διάκοσμου (Ornamental Sound), καθώς και ο Leon Theremin, που πρωτοπόρησε στην ηλεκτρονική μουσική αναπτύσσοντας έργα που συνδύαζαν ήχο με χρώμα, κίνηση, οσμή και αφή.
Οι επισκέπτες έχουν την ευκαιρία να πειραματιστούν με το theremin, το πρώτο ηλεκτρονικό όργανο που παίζεται χωρίς άμεση επαφή· να χορέψουν πάνω στο terpsitone, μια πλατφόρμα που μετατρέπει τις κινήσεις του σώματος σε μουσικούς τόνους· και να «αντιληφθούν» το φως και το ηλεκτρομαγνητικό πεδίο μέσω ήχου. Στην έκθεση περιλαμβάνονται επίσης κινούμενα σχέδια της δεκαετίας του 1930 με τεχνητά ηχητικά τοπία που δημιουργήθηκαν με τεχνικές γραφικού ήχου, καθώς και μουσική συντεθειμένη με το variophone του Evgeny Sholpo, έναν οπτικό συνθεσάιζερ που χρησιμοποιούσε δίσκους από χαρτόνι για την παραγωγή ήχου, συγχρονισμένα με φιλμ.
Ο Andrey Smirnov είναι φυσικός, διεπιστημονικός καλλιτέχνης, ανεξάρτητος επιμελητής, συλλέκτης και συγγραφέας. Είναι ιδρυτής του Theremin Center και συγγραφέας της μονογραφίας Sound In Z: Experiments In Sound and Electronic Music in Early 20th Century Russia (Walther Koenig & Sound and Music, Λονδίνο, 2013). Από το 2023 ζει στη Θεσσαλονίκη, όπου δημιούργησε το 3ERKALO (Καθρέφτης), έναν χώρο για σύγχρονη ηλεκτροακουστική μουσική και ηχητικές παραστατικές τέχνες, και συνεργάζεται με το MOMus ως υπεύθυνος του Πειραματικού Εργαστηρίου Ήχου.
Επιμέλεια: Andrey Smirnov
Συντονισμός: Μαρία Τσαντσάνογλου, Καλλιτεχνική Διευθύντρια MOMus-Μουσείου Μοντέρνας Τέχνης-Συλλογή Κωστάκη
Παράλληλα με την έκθεση υλοποιείται το μουσικό εργαστήριο «Ζωγραφίζουμε Ήχους», υπό την καθοδήγηση των Ζήση Σέγκλια και Andrey Smirnov, με την υποστήριξη του 2025 Funding for Youth Projects / Ernst von Siemens Music Foundation.
