Η Έλενα Μιχαήλου μιλά στο Greekaffair.gr για τη σύνδεση τέχνης και παιδιού, τη χαρά της συμμετοχής και τη σημασία της βιωματικής εμπειρίας.
Η Έλενα Μιχαήλου παραχώρησε συνέντευξη στο Greekaffair.gr, μιλώντας για τη σύνδεση τέχνης και παιδιού, τη χαρά της συμμετοχής και τη σημασία της βιωματικής εμπειρίας. Μέσα από τη μακρόχρονη πορεία της στην εκπαίδευση και την τέχνη, αναδεικνύει τη σημασία ενός περιβάλλοντος όπου το παιδί μπορεί να εκφραστεί ελεύθερα, να δημιουργήσει και να συνδεθεί ουσιαστικά με τους άλλους.
Θα θέλαμε να ανοίξουμε τη συνέντευξή μας ρωτώντας σας: ποια είναι η Έλενα Μιχαήλου σήμερα και ποια στοιχεία θεωρείτε ότι τη διαμορφώνουν περισσότερο αυτή την περίοδο;
Σήμερα νιώθω πως πολλά πράγματα μέσα μου έχουν συναντηθεί. Η αγάπη μου για τα παιδιά, η τέχνη, η μουσική, η κίνηση, η ανάγκη για επικοινωνία και σύνδεση.
Από πολύ μικρή χόρευα με τη μητέρα μου στο σπίτι. Ήταν από τις πρώτες εμπειρίες χαράς και ελευθερίας που έχω μέσα μου. Ήταν συγκλονιστική η αίσθηση που βίωνα στο εργαστήριό της, να κάθομαι στον τροχό, να πατάω το πετάλι και να βλέπω τον πηλό να αλλάζει μορφή μέσα στα χέρια μου. Αργότερα, στην Κρατική Σχολή Ορχηστικής Τέχνης, στο μάθημα ρυθμικής με τη Ζουζού Νικολούδη, είδα για πρώτη φορά ένα ξυλόφωνο. Κάτι άνοιξε τότε μέσα μου.
Μεγαλώνοντας, κατάλαβα πως αυτό που αγαπώ πραγματικά είναι να βρίσκομαι δίπλα στα παιδιά και να δημιουργώ μαζί τους παίζοντας. Με τα χρόνια έχω καταλάβει επίσης πόσο σημαντικό εργαλείο είναι η παρατήρηση. Να μπορείς να ακούς πραγματικά, να βλέπεις την ομάδα, να αντιλαμβάνεσαι πότε ένα παιδί νιώθει ασφάλεια, πότε ανοίγεται, πότε ανθίζει. Όταν γνώρισα τη μουσικοκινητική αγωγή Carl Orff, ένιωσα πως βρήκα έναν δρόμο που με εξέφραζε ουσιαστικά. Και μετά από περισσότερα από τριάντα χρόνια διδασκαλίας, εξακολουθώ να νιώθω τον ίδιο ενθουσιασμό κάθε φορά που μπαίνω σε μια τάξη. Αυτό για μένα είναι μεγάλο δώρο.
Η πορεία σας συνδυάζει παιδαγωγική, χορό και μουσική. Πώς προέκυψε αυτή η πολυδιάστατη κατεύθυνση;
Νομίζω πως προέκυψε πολύ φυσικά, γιατί από παιδί δεν έβλεπα ποτέ τη μουσική, την κίνηση και την έκφραση ως ξεχωριστά πράγματα. Σπούδασα παιδαγωγικά, χορό και μουσική, γιατί με ενδιέφεραν εξίσου τα παιδιά και η τέχνη. Όταν γνώρισα τη μουσικοκινητική αγωγή Carl Orff, ένιωσα πως όλα αυτά ενώθηκαν ουσιαστικά μέσα μου. Εκεί η μουσική, η κίνηση και ο λόγος συνυπάρχουν μέσα από το βίωμα, το παιχνίδι και τη δημιουργία. Αυτός ο τρόπος σκέψης με εκφράζει μέχρι σήμερα.
Τι ήταν αυτό που σας οδήγησε να ειδικευτείτε στη μουσικοκινητική αγωγή Carl Orff και τι την καθιστά τόσο ουσιαστική στην εκπαίδευση;
Όταν ήρθα σε επαφή με τη μουσικοκινητική αγωγή Carl Orff, ένιωσα πως όλα όσα αγαπούσα μπορούσαν να συνυπάρξουν με έναν πολύ φυσικό τρόπο. Η μουσική, η κίνηση, ο λόγος, ο αυτοσχεδιασμός, το παιχνίδι. Αυτό που θεωρώ πολύ ουσιαστικό είναι πως δεν αντιμετωπίζει το παιδί ως παθητικό δέκτη γνώσης. Το παιδί συμμετέχει ενεργά, δημιουργεί, συνεργάζεται, δοκιμάζει, εκφράζεται. Και ίσως αυτό είναι που την κρατά τόσο ζωντανή και επίκαιρη μέχρι σήμερα.
Ως Διοικητική Διευθύντρια της Σχολής Χορού Ματέϋ, ποιο είναι το όραμά σας για τη σύγχρονη καλλιτεχνική εκπαίδευση;
Η καλλιτεχνική εκπαίδευση δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως κάτι συμπληρωματικό. Είναι ένας ουσιαστικός τρόπος ανάπτυξης, έκφρασης και επικοινωνίας του παιδιού. Για μένα, ένας χώρος τέχνης πρέπει να είναι ένας χώρος όπου το παιδί αισθάνεται ασφάλεια, χαρά και ελευθερία να εκφραστεί. Να μπορεί να δοκιμάσει, να συνεργαστεί, να δημιουργήσει χωρίς φόβο. Αυτό προσπαθούμε να διατηρούμε και στη Σχολή Χορού Ματέϋ: η τέχνη να είναι βίωμα, σχέση και εμπειρία ζωής, όχι μόνο τεχνική ή αποτέλεσμα.
Κυρία Μιχαήλου, τα προγράμματά σας απευθύνονται σε διαφορετικές ηλικιακές ομάδες. Ποια είναι η μεγαλύτερη πρόκληση σε αυτή την προσέγγιση;
Κάθε ηλικία έχει τελείως διαφορετικές ανάγκες, άλλον τρόπο έκφρασης και άλλον ρυθμό. Αυτό που με ενδιαφέρει περισσότερο είναι ο καθένας να αισθανθεί πως αυτός ο χώρος τον αφορά πραγματικά και πως μπορεί να εκφραστεί μέσα σε αυτόν με ασφάλεια και ελευθερία. Από τα πολύ μικρά παιδιά μέχρι τους εφήβους και τους ενήλικες, αλλάζουν πολλά. Αυτό που παραμένει ίδιο είναι η ανάγκη για σύνδεση, δημιουργία, παιχνίδι και εμπιστοσύνη.
Πώς γεννήθηκε η ιδέα για τον κύκλο «Όταν οι καλλιτέχνες συναντούν τα παιδιά» και ποια ανάγκη ήρθε να καλύψει;
Η ιδέα γεννήθηκε πολύ οργανικά μέσα από μια ανάγκη που υπήρχε χρόνια μέσα μου. Πάντα ονειρευόμουν έναν χώρο όπου τα παιδιά δεν θα παρακολουθούν απλώς την τέχνη, αλλά θα τη βιώνουν μαζί με πραγματικούς καλλιτέχνες, μέσα από τη συνάντηση, το παιχνίδι και τη δημιουργία.
Σιγά σιγά άρχισα να συνειδητοποιώ πως αυτό το «σχολείο τέχνης» που είχα στο μυαλό μου ίσως δεν είναι απαραίτητα ένα κτίριο, αλλά μια ζωντανή εμπειρία που μπορεί να δημιουργείται κάθε φορά μέσα από τους ανθρώπους. Έτσι γεννήθηκε ο κύκλος «Όταν οι καλλιτέχνες συναντούν τα παιδιά». Από την ανάγκη να υπάρξει ένας χώρος ουσιαστικής επαφής ανάμεσα στο παιδί και την τέχνη, χωρίς φόβο, χωρίς τη λογική της επίδοσης, αλλά με χαρά, συμμετοχή και αληθινή επικοινωνία.
Τι πιστεύετε ότι αλλάζει ουσιαστικά όταν ένα παιδί συμμετέχει ενεργά στη δημιουργική διαδικασία, αντί να παρακολουθεί παθητικά την τέχνη;
Η σχέση του με την τέχνη γίνεται προσωπική. Δεν παρακολουθεί απλώς κάτι που συμβαίνει μπροστά του, αλλά συμμετέχει, δοκιμάζει, εκφράζεται, συνεργάζεται, παίρνει πρωτοβουλίες. Και πολλές φορές εκεί ανακαλύπτει δυνατότητες που ούτε το ίδιο γνώριζε ότι έχει. Νομίζω πως αυτό είναι πολύ ουσιαστικό για ένα παιδί: να αισθανθεί ότι η δημιουργία το αφορά, ότι έχει θέση μέσα σε αυτήν και ότι μπορεί να συνυπάρχει με τους άλλους μέσα από αυτή τη διαδικασία.
Με ποια κριτήρια επιλέγετε τους καλλιτέχνες που συμμετέχουν στα εργαστήρια;
Με ενδιαφέρουν άνθρωποι που αγαπούν πραγματικά αυτό που κάνουν και έχουν αφιερωθεί ουσιαστικά στην τέχνη τους. Καλλιτέχνες με προσωπική διαδρομή, αλλά και με αλήθεια, γενναιοδωρία και διάθεση να μοιραστούν. Οι περισσότεροι είναι άνθρωποι που γνωρίζω, εκτιμώ και εμπιστεύομαι προσωπικά. Αυτό είναι πολύ σημαντικό για μένα, γιατί τα παιδιά αντιλαμβάνονται αμέσως αν κάποιος βρίσκεται εκεί ουσιαστικά ή διεκπεραιωτικά. Με ενδιαφέρει επίσης οι καλλιτέχνες που συμμετέχουν να μπορούν να επικοινωνήσουν με τα παιδιά με φυσικότητα και σεβασμό, χωρίς να χάνουν την αλήθεια και το βάθος της δουλειάς τους.
Στο εργαστήριο «Η τέχνη του αυτοσχεδιασμού: Ένα βιωματικό ταξίδι στα Blues», πώς μεταφράζονται έννοιες όπως το “call and response” σε παιδαγωγική εμπειρία;
Το «call and response», η λογική της ερώτησης και της απάντησης, είναι ίσως από τις πρώτες μορφές επικοινωνίας που βιώνει ο άνθρωπος ήδη από τη βρεφική ηλικία. Υπάρχει στον τρόπο που το βρέφος επικοινωνεί με τη μητέρα, στον ρυθμό, στη φωνή, στο παιχνίδι. Μέσα από τον αυτοσχεδιασμό τα παιδιά αρχίζουν να ακούν πραγματικά, να περιμένουν, να απαντούν, να συνυπάρχουν μέσα σε μια ομάδα. Δεν υπάρχει μόνο το «εγώ», αλλά η σχέση με τον άλλον. Και αυτό είναι πολύ ουσιαστικό παιδαγωγικά, γιατί μέσα από τη μουσική και το παιχνίδι χτίζεται η εμπιστοσύνη, η έκφραση και η επικοινωνία με έναν πολύ φυσικό τρόπο.
Αν έπρεπε να συνοψίσετε τη φιλοσοφία σας για τη σχέση της τέχνης με το παιδί σε μία πρόταση;
Κάθε παιδί κρύβει ήδη μέσα του την ανάγκη να δημιουργήσει και χρειάζεται τον χώρο και την ελευθερία να την εκφράσει.
Τι θα θέλατε να αποκομίσει ένα παιδί φεύγοντας από μια τέτοια εμπειρία;
Χαρά. Να φύγει με τη χαρά της συμμετοχής και της δημιουργίας και με την αίσθηση ότι ήταν πραγματικά μέρος αυτής της εμπειρίας. Και να ανυπομονεί για την επόμενη φορά. Αυτό για μένα σημαίνει πολλά.
Τι σας συγκινεί περισσότερο όταν βλέπετε τα παιδιά να δημιουργούν;
Ο τρόπος που ανοίγονται όταν αισθανθούν ασφάλεια και εμπιστοσύνη. Η φαντασία τους, ο ενθουσιασμός τους, αλλά και το πώς αρχίζει να στηρίζει το ένα το άλλο μέσα στην ομάδα. Εκεί βλέπεις πόσα πολλά μπορούν να εκφράσουν τα παιδιά όταν νιώσουν πραγματικά ελεύθερα.
Υπάρχει κάποια στιγμή που σας έχει μείνει αξέχαστη;
Είναι πολλές οι στιγμές, αλλά πρόσφατα, σε ένα πρόγραμμα στη Βόρεια Εύβοια, ένα παιδί της έκτης δημοτικού μου είπε: «Σας παρακαλώ, ελάτε ξανά φέτος, γιατί του χρόνου θα είμαι στο γυμνάσιο και δεν θα είμαι εδώ».Ήταν μια πολύ δυνατή στιγμή. Όπως και όταν είδα αργότερα τα μικρότερα παιδιά να έχουν ζωγραφίσει στιγμές από το εργαστήριο. Εκεί καταλαβαίνεις πως αυτό που μένει δεν είναι μόνο η δραστηριότητα, αλλά η εμπειρία και η σχέση.
Το όραμά σας για την καλλιτεχνική εκπαίδευση σήμερα, σε μία φράση;
Έναν χώρο όπου η τέχνη δεν λειτουργεί ως επίδοση ή υποχρέωση, αλλά ως τρόπος έκφρασης, σύνδεσης και ουσιαστικής ανθρώπινης εμπειρίας.
Ποιο είναι το επόμενο βήμα για εσάς;
Να συνεχίσω να κάνω αυτό που αγαπώ. Να μαθαίνω, να δημιουργώ, να μοιράζομαι, να συνδέομαι με ανθρώπους και παιδιά μέσα από την τέχνη. Και να εξελιχθεί αυτή η πρωτοβουλία με τρόπο ουσιαστικό και ζωντανό, ώστε όλο και περισσότερα παιδιά να έρχονται σε επαφή με τέτοιες εμπειρίες.
Συνέντευξη: Κυριάκος Τσικορδάνος
Το εργαστήριο που αναφέρεται στη συνέντευξη παρουσιάζεται αναλυτικά παρακάτω:
«Η Τέχνη του Αυτοσχεδιασμού: Ένα ταξίδι στα Blues» με τον Γιώργο Κοντραφούρη
Ο κορυφαίος jazz πιανίστας μυεί τα παιδιά στον κόσμο του ρυθμού και της ελευθερίας στη Σχολή Ματέϋ. Ο επιτυχημένος κύκλος «Όταν οι καλλιτέχνες συναντούν τα παιδιά» ολοκληρώνεται το Σάββατο 23 Μαΐου (12:00) στη Σχολή Χορού Ματέϋ, με μια ξεχωριστή μουσική συνάντηση.
Προσκεκλημένος είναι ο διεθνούς φήμης πιανίστας και παιδαγωγός Γιώργος Κοντραφούρης, σε μια συνδιοργάνωση με τον φορέα Jazz Democracy (NPO). Στο εργαστήριο «Ένα βιωματικό ταξίδι στα Blues», τα παιδιά (7-12 ετών) ανακαλύπτουν τη μουσική παράδοση που αποτελεί την «καρδιά» της Jazz και τη ρίζα της Rock. Υπό τον συντονισμό της Έλενας Μιχαήλου και με τη συμμετοχή του σαξοφωνίστα Δημήτρη Βασιλάκη, ο ρυθμός μετουσιώνεται σε κίνηση μέσα από την προσέγγιση Orff Schulwerk.
Μέσα από το παιχνίδι της «ερώτησης και απάντησης» (Call and Response), οι συμμετέχοντες πειραματίζονται, δημιουργούν τα δικά τους μουσικά μοτίβα (riffs) και βιώνουν την απόλυτη ελευθερία του αυτοσχεδιασμού. Σε ένα περιβάλλον ομαδικότητας και χαράς, η μουσική γίνεται το όχημα για να εκφράσουν τα παιδιά τα δικά τους συναισθήματα και να ανακαλύψουν τη δική τους «φωνή».
Πληροφορίες
- Πότε: Σάββατο 23 Μαΐου 2026, 12:00 (Διάρκεια: 120’)
- Πού: Σχολή Χορού Ματέϋ, Πορφυρίωνος 1, Μαρούσι
- Ηλικίες: Παιδιά 7-12 ετών
- Συνδιοργάνωση: Σχολή Χορού Ματέϋ & Jazz Democracy (NPO)
- Συμμετέχουν: Γιώργος Κοντραφούρης, Δημήτρης Βασιλάκης, Έλενα Μιχαήλου
- Κρατήσεις: 210 6106450 & 6946493329 | matey.dance@gmail.com
- Online Δήλωση: https://forms.gle/SshkSCQPras5Gigf6
