Έρευνα ΕΚΠΑ: Μοριακή ανάλυση DNA από το ΕΚΠΑ δείχνει εκτεταμένη νοθεία σε κατσικίσια και πρόβεια γαλακτοκομικά προϊόντα. Σοβαρές αποκλίσεις εντοπίζονται στη φέτα και τη μυζήθρα, αναδεικνύοντας την ανάγκη για συστηματικούς ελέγχους στην ελληνική αγορά.
Μια νέα μελέτη φέρνει στο φως σοβαρά προβλήματα νοθείας σε γαλακτοκομικά προϊόντα που κυκλοφορούν στα ελληνικά σούπερ μάρκετ. Η έρευνα, που διεξήχθη από το Τμήμα Χημείας του ΕΚΠΑ και δημοσιεύθηκε στο διεθνές επιστημονικό περιοδικό Food Control, βασίζεται σε αναλύσεις DNA και καταγράφει τις πρώτες τεκμηριωμένες ενδείξεις αντικατάστασης κατσικίσιου και πρόβειου γάλακτος με φθηνότερο αγελαδινό.
Η Ελλάδα παραμένει σημαντικός παραγωγός αιγοπρόβειου γάλακτος, με πάνω από 730.000 τόνους πρόβειου γάλακτος να παραδίδονται το 2023 στα ελληνικά γαλακτοκομεία – ποσότητα που αντιστοιχεί στο 32% της συνολικής παραγωγής της ΕΕ. Το υψηλό κόστος παραγωγής και η περιορισμένη διαθεσιμότητα αιγοπρόβειων πρώτων υλών δημιουργούν ισχυρά κίνητρα για αντικατάσταση με αγελαδινό γάλα, ιδιαίτερα σε προϊόντα υψηλής προστιθέμενης αξίας όπως τα παραδοσιακά τυριά και τα στραγγιστά γιαούρτια.
Τι προϊόντα εξετάστηκαν
Η μελέτη ανέλυσε 74 εμπορικά δείγματα που συλλέχθηκαν από ελληνικά σούπερ μάρκετ κατά τη χειμερινή περίοδο, καλύπτοντας:
-
Κατσικίσια και πρόβεια γιαούρτια (απλά, στραγγιστά, βιολογικά)
-
Κατσικίσια κεφίρ
-
Τυριά άλμης και κίτρινα κατσικίσια τυριά
-
Ημίσκληρα και σκληρά κατσικίσια τυριά
-
Μεικτά αιγοπρόβεια τυριά όπως μυζήθρα, ανθότυρος, γραβιέρα, κασέρι, κεφαλογραβιέρα, μανούρι και σφέλα
-
Προϊόντα ΠΟΠ, συμπεριλαμβανομένων 17 δειγμάτων φέτας από διαφορετικές περιοχές
Αναλύσεις DNA και αξιοπιστία
Οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν touchdown PCR, μέθοδο που ανιχνεύει αλληλουχίες μιτοχονδριακού DNA από αγελαδινό, κατσικίσιο και πρόβειο γάλα. Η τεχνική διασφαλίζει υψηλή ακρίβεια, ακόμα και σε προϊόντα που έχουν υποστεί θερμική επεξεργασία ή ζύμωση.
Βασικά ευρήματα
-
Στα κατσικίσια γιαούρτια, 8 από τα 20 δείγματα (40%) περιείχαν μη δηλωμένο αγελαδινό γάλα
-
Στα κατσικίσια τυριά, 2 από τα 9 δείγματα έφεραν αγελαδινό DNA σε επίπεδα που δεν δικαιολογούνται από τυχαία επιμόλυνση
-
Στη φέτα, από τα 17 δείγματα που δήλωναν μείγμα πρόβειου και κατσικίσιου γάλακτος, μόνο 7 περιείχαν κατσικίσιο DNA, αναδεικνύοντας σοβαρά προβλήματα επισήμανσης
-
Σε προϊόντα τύπου μυζήθρας που διαφημίζονταν ως αιγοπρόβεια, βρέθηκε αποκλειστικά αγελαδινό DNA
Συνολικά, το 31% των κατσικίσιων προϊόντων που εξετάστηκαν ήταν νοθευμένο, ποσοστό σημαντικά υψηλότερο από τα πρόβεια προϊόντα.
Τι δείχνει η μελέτη για τους ελέγχους
Η μελέτη υπογραμμίζει ότι οι μοριακές τεχνικές ανάλυσης DNA μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε ευρεία κλίμακα για τον εντοπισμό πρακτικών νοθείας που παραμένουν αόρατες στους συμβατικούς ελέγχους. Η εφαρμογή τους από τις αρμόδιες αρχές θα μπορούσε να προσφέρει ακριβή εικόνα της πραγματικής αγοράς και να προστατεύσει τόσο τους καταναλωτές όσο και τους παραγωγούς.
Η έρευνα φέρνει στην επιφάνεια την απόκλιση μεταξύ επισήμανσης και πραγματικού περιεχομένου σε σημαντικό μέρος της ελληνικής γαλακτοκομικής αγοράς, με άμεσες συνέπειες στην εμπιστοσύνη των καταναλωτών και την ακεραιότητα της παραγωγής.
Πηγή: Foteini Roumani, Maria-Christina Serdari, Nikolaos S. Thomaidis, Marilena Dasenaki, Athina Markou, DNA-based detection of milk adulteration in dairy products from the Greek market, Food Control, Volume 183, 2026, 111907.
