Φόβοι για νέο ράλι ακρίβειας στην Ευρώπη: Η ακτινογραφία του Reuters για τις αντοχές της Ευρωζώνης απέναντι στις πολεμικές ανατιμήσεις και το «καμπανάκι» για την Ελλάδα, όπου ο πληθωρισμός σκαρφάλωσε στο 5%.
Η πρόσφατη ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή και η επακόλουθη άνοδος στις διεθνείς τιμές του πετρελαίου έχουν επαναφέρει στο προσκήνιο τους εφιάλτες ενός νέου πληθωριστικού κύκλου στην Ευρώπη.
Ωστόσο, τα πρώτα μηνύματα από το επιχειρηματικό πεδίο δείχνουν ότι η Γηραιά Ήπειρος δεν βρίσκεται αντιμέτωπη με μια επανάληψη του οικονομικού κλονισμού που προκάλεσε η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022.
Παρά τις έντονες πιέσεις που δέχονται οι ενεργειακές αγορές, ο επιχειρηματικός κόσμος της Ευρωζώνης εμφανίζεται πολύ πιο συγκρατημένος. Σύμφωνα με εκτενή έρευνα του πρακτορείου Reuters, η οποία βασίστηκε σε επίσημες τοποθετήσεις διοικητικών στελεχών κορυφαίων εισηγμένων ομίλων, μόλις το ένα τρίτο των μεγάλων επιχειρήσεων έχει προχωρήσει ή προγραμματίζει ανατιμήσεις στα προϊόντα και τις υπηρεσίες του. Η εικόνα αυτή απέχει παρασάγγας από το σκηνικό γενικευμένης ακρίβειας που βίωσαν οι καταναλωτές πριν από τέσσερα χρόνια.
Στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος των επενδυτών και της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) βρίσκεται ένα καίριο ερώτημα: Μπορεί η γεωπολιτική κρίση να πυροδοτήσει μια νέα ανεξέλεγκτη άνοδο των τιμών; Προς το παρόν, τα πραγματικά δεδομένα δείχνουν πως η απάντηση είναι καθησυχαστική.
Τα αποτελέσματα της έρευνας
Η έρευνα του Reuters αξιοποίησε τεχνητή νοημοσύνη για την ανάλυση 175 απομαγνητοφωνημένων τηλεδιασκέψεων παρουσίασης οικονομικών αποτελεσμάτων εταιρειών της Ευρωζώνης που πραγματοποιήθηκαν μεταξύ 2 Απριλίου και 15 Μαΐου. Μέσω του εργαλείου Claude Cowork, το οποίο βασίστηκε στο μοντέλο Opus 4.7, εξετάστηκε κατά πόσο οι επιχειρήσεις αναφέρθηκαν στην αύξηση του ενεργειακού κόστους και εάν σχεδιάζουν να μετακυλίσουν αυτό το βάρος στους πελάτες τους.
Τα αποτελέσματα ήταν αποκαλυπτικά:
-
Από τις 175 εταιρείες, οι 105 αναφέρθηκαν στις επιπτώσεις του αυξημένου ενεργειακού κόστους.
-
Οι 91 συνέδεσαν ευθέως τις πιέσεις αυτές με τον πόλεμο στο Ιράν και τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή.
-
Ωστόσο, μόλις 56 επιχειρήσεις δήλωσαν ότι έχουν ήδη αυξήσει ή προτίθενται να αυξήσουν τις τιμές τους τους επόμενους μήνες.
Το ποσοστό αυτό απέχει σημαντικά από την εικόνα που είχε διαμορφωθεί το 2022. Τότε, σχεδόν δύο στις τρεις επιχειρήσεις είχαν προχωρήσει σε ανατιμήσεις, καθώς το ενεργειακό σοκ συνέπεσε με την ισχυρή μεταπανδημική ζήτηση και τα μεγάλα πακέτα δημοσιονομικής στήριξης που είχαν υιοθετήσει οι κυβερνήσεις. Το αποτέλεσμα ήταν ο πληθωρισμός να εκτοξευθεί σε διψήφια επίπεδα σε πολλές χώρες της Ευρώπης.
Οι θεμελιώδεις διαφορές με το 2022
«Η απόσταση ανάμεσα στην άνοιξη του 2022 και την άνοιξη του 2026 είναι χαοτική», επισημαίνει ο Όλι Ρεν, διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας της Φινλανδίας και μέλος του ΔΣ της ΕΚΤ. Όπως εξηγεί ο ίδιος, τα δεδομένα έχουν αλλάξει ριζικά: η αγορά εργασίας δεν παρουσιάζει τα τότε συμπτώματα υπερθέρμανσης, οι ρυθμοί ανάπτυξης της οικονομίας είναι εξασθενημένοι και οι κρατικές επιδοτήσεις είναι σαφώς πιο περιορισμένες.
Οι μακροοικονομικοί δείκτες επιβεβαιώνουν αυτή τη διαφοροποίηση:
-
Φεβρουάριος 2022 (Έναρξη πολέμου στην Ουκρανία): Ο πληθωρισμός στην Ευρωζώνη βρισκόταν ήδη στο υψηλό 5,9%.
-
Έναρξη τρέχουσας κρίσης: Ο πληθωρισμός είχε υποχωρήσει στο 1,9%.
Παρά τη βελτιωμένη αυτή βάση, ο κίνδυνος δεν έχει εξαλειφθεί πλήρως. Τα πρόσφατα στοιχεία του Μαΐου έδειξαν ότι ο πληθωρισμός στην Ευρωζώνη σκαρφάλωσε στο 3,2%, παραμένοντας πάνω από τον επίσημο στόχο του 2% που έχει θέσει η ΕΚΤ.
Σε κλοιό πιέσεων η Ελλάδα – Τι θα πράξει η ΕΚΤ
Σε αντίθεση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, τα νέα από το εγχώριο μέτωπο προκαλούν έντονη ανησυχία. Ο πληθωρισμός στην Ελλάδα επιταχύνθηκε στο 5% τον Μάιο, καταγράφοντας άνοδο από το 4,6% του Απριλίου 2026 και το 3,3% του Μαΐου του προηγούμενου έτους, επιβεβαιώνοντας ότι τα ελληνικά νοικοκυριά συνεχίζουν να δοκιμάζονται σκληρά από την ακρίβεια.
Αυτή η τροχιά των τιμών αναμένεται να καθορίσει τις επόμενες κινήσεις της ΕΚΤ. Οι αναλυτές προεξοφλούν μια νέα, προληπτική αύξηση των επιτοκίων την ερχόμενη εβδομάδα, προκειμένου η Φρανκφούρτη να στείλει ένα σαφές μήνυμα στις αγορές ότι παραμένει σε επιφυλακή.
Ωστόσο, η αναιμική ανάπτυξη της ευρωπαϊκής οικονομίας λειτουργεί ως φρένο για μια παρατεταμένη επιθετική πολιτική. Ο Κρίστιαν Σουλτς, επικεφαλής οικονομολόγος της Allianz Global Investors, εκτιμά ότι η ΕΚΤ έχει πλέον το περιθώριο να επιδείξει υπομονή, καθώς τα επιχειρήματα για συνεχείς αυξήσεις επιτοκίων εξασθενούν ελλείψει μαζικής μετακύλισης του κόστους στους καταναλωτές.
Ανά κλάδο διαφοροποιήσεις: Ποιοι αυξάνουν τιμές και ποιοι απορροφούν το κόστος
Η ανάλυση του Reuters (από την οποία εξαιρέθηκε ο χρηματοοικονομικός τομέας) εστίασε σε 136 εταιρείες και ανέδειξε σημαντικές αποκλίσεις ανάμεσα στους διάφορους κλάδους:
-
Βιομηχανία & Πρώτες Ύλες: Είναι οι κλάδοι που πλήττονται περισσότερο. Από τις 33 βιομηχανίες του δείγματος, οι 11 μετακυλίουν ήδη τα βάρη, 3 το προγραμματίζουν και 2 προχωρούν σε μερικές αυξήσεις. Κολοσσοί όπως η BASF και η Nexans ηγούνται των ανατιμήσεων λόγω άμεσης εξάρτησης από την ενέργεια.
-
Καταναλωτικά Αγαθά & Λιανεμπόριο: Εδώ επικρατεί μεγάλη επιφυλακτικότητα. Από τις 26 εταιρείες του κλάδου, μόνο η Pirelli επιβεβαίωσε αυξήσεις τιμών, ενώ ελάχιστες άλλες το εξετάζουν. Εταιρείες όπως η Delhaize δεσμεύονται για συγκράτηση των τιμών, ενώ η Volkswagen επιλέγει να μειώσει τα δικά της λειτουργικά έξοδα αντί να επιβαρύνει τους αγοραστές.
«Η τρέχουσα εικόνα αντανακλά μια οικονομία που βασίζεται περισσότερο στις επενδύσεις και λιγότερο στην ιδιωτική κατανάλωση», σχολιάζει ο Κάρστεν Γιούνιους, επικεφαλής οικονομολόγος της Bank J. Safra Sarasin, προσθέτοντας ότι η ενσωμάτωση της τεχνητής νοημοσύνης βοηθά πολλές επιχειρήσεις να απορροφούν πιο αποτελεσματικά τους κραδασμούς του κόστος.
Το «μάθημα» του 2022: Θωράκιση με hedging και ρήτρες
Ένα από τα πιο ενθαρρυντικά συμπεράσματα της μελέτης είναι ότι οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις εμφανίζονται πολύ καλύτερα προετοιμασμένες σε σχέση με το παρελθόν, έχοντας υιοθετήσει προστατευτικά ανακλαστικά:
-
Στρατηγικές Αντιστάθμισης Κινδύνου (Hedging): 74 εταιρείες προστατεύονται πλέον μέσω μακροχρόνιων συμβολαίων ή παραγώγων, έναντι 68 το 2022.
-
Ρήτρες Αναπροσαρμογής: Το 25% των επιχειρήσεων που σχεδιάζουν αυξήσεις χρησιμοποιεί πλέον ειδικές ρήτρες που προσαρμόζουν αυτόματα τις τιμές ανάλογα με το κόστος των καυσίμων (έναντι 22% το 2022).
Αν και τα στοιχεία αυτά αφορούν κυρίως μεγάλους πολυεθνικούς ομίλους (δείκτης Euro STOXX), ευθυγραμμίζονται πλήρως με τα πρόσφατα ευρήματα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Σύμφωνα με την Κομισιόν, οι επιχειρηματικές προσδοκίες για νέες ανατιμήσεις υποχώρησαν τον Μάιο, παραμένοντας σε επίπεδα αισθητά χαμηλότερα από εκείνα της ιστορικής κρίσης του 2022.
Με πληροφορίες του Reuters
