Ένα εκρηκτικό γεωπολιτικό δόγμα που δοκιμάζει τις ισορροπίες σε Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο
Γράφει: ο ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ ΒΙΤΣΙΛΟΓΙΑΝΝΗΣ – Δημοσιογράφος – Αναλυτής Διεθνών Σχέσεων
Η Άγκυρα και η «γαλάζια πατρίδα» συνθέτουν σήμερα ένα εκρηκτικό γεωπολιτικό μείγμα, που επηρεάζει άμεσα την ασφάλεια στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.
Το δόγμα αυτό, με σαφείς επεκτατικές αναφορές σε θαλάσσιες ζώνες, νησιά, βραχονησίδες και ενεργειακά κοιτάσματα, δεν περιορίζεται σε θεωρητικές διακηρύξεις, αλλά εκφράζεται μέσα από επιθετική ρητορική, στρατιωτικές ασκήσεις και μονομερείς NAVTEX.
Σε ένα περιβάλλον όπου η ένταση μπορεί να κλιμακωθεί από ένα απλό επεισόδιο ή μια λανθασμένη εκτίμηση, το ερώτημα γίνεται κρίσιμο: πρόκειται για μια ελεγχόμενη στρατηγική πίεσης ή για μια επικίνδυνη πορεία που μπορεί να οδηγήσει σε σύγκρουση;
Στο σύγχρονο κόσμο η τουρκική ηγεσία προωθεί με επιμονή την ιδέα της «γαλάζιας πατρίδας», ένα εθνικιστικό δόγμα που διεκδικεί θαλάσσιους χώρους, νησιά, βραχονησίδες και ζωτικής σημασίας ενεργειακά κοιτάσματα στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.
Η ρητορική του Ερντογάν έχει γίνει θρυαλλίδα: από διπλωματικές αξιώσεις μέχρι στρατιωτικές ασκήσεις και μονομερείς NAVTEX. Είναι γνωστό ότι η επεκτατική πολιτική δεν περιορίζεται σε χάρτες, είναι πολιτικό εργαλείο εσωτερικής συγκάλυψης οικονομικών προβλημάτων και ελέγχου της κοινωνίας.
Όμως τι σημαίνει αυτό για την ειρήνη στην περιοχή και πόσο κοντά βρισκόμαστε σε ανοιχτή σύγκρουση;
Η απειλή πολέμου δεν είναι καθαρά θεωρητική. Μικρά επεισόδια, αερομαχίες, παρενοχλήσεις σκαφών, επιθετικές NAVTEX, μπορούν να κλιμακώσουν γρήγορα υπό λάθος εκτίμηση ή τεχνική αστοχία.
Η Τουρκία διαθέτει ικανές ένοπλες δυνάμεις και έναν πρόεδρο που δεν διστάζει να χρησιμοποιεί την ένταση ως εργαλείο. Αν η ελληνική πλευρά απαντήσει παρορμητικά ή αδρανήσει για πολύ, ο κίνδυνος στρατιωτικής αντιπαράθεσης αυξάνει. Είναι λοιπόν λάθος να θεωρούμε ότι η κατάσταση θα «ξεφουσκώσει» μόνη της.
Τι πρέπει να προσέξει και να κάνει η Ελλάδα; Να βρίσκεται σε διπλωματική ετοιμότητα:
Ενίσχυση συμμαχιών με ΕΕ, ΗΠΑ, Κύπρο και χώρες της Ανατολικής Μεσογείου. Η διεθνής νομική και πολιτική απομόνωση της Τουρκίας είναι όπλο. Αποτροπή με ψυχραιμία: Συνεπής, αναλογική και μετρημένη στρατιωτική παρουσία σε κρίσιμα σημεία, όχι επιδεικτική προβολή ισχύος που να προκαλεί κλιμάκωση.
Επίσης, ναυτική και αεροπορική υπεροχή: Σύγχρονα μέσα, ασκήσεις με συμμάχους, βελτίωση υποδομών και συγκρότηση ταχείας αντίδρασης για να αποφεύγεται η αυτοκαταστροφική «αντίδραση στη στιγμή».
Νομική συμμαχία: Προώθηση διαφορών σε διεθνή fora (Διεθνές Δικαστήριο, Διάσκεψη του ΟΗΕ) όταν συμφέρει και χρήση διεθνούς δικαίου για να τεθούν όρια.
Ακόμα ένα στοιχείο είναι η εσωτερική ανθεκτικότητα: Ενίσχυση τα ελληνικής οικονομίας, ανεξαρτησία ενεργειακής πολιτικής και κοινωνική συνοχή για να μην γίνουν οι πολίτες «μάρτυρες» εξωτερικής πολιτικής πανικού. Και το ποιο σημαντικό είναι η ενημέρωση και η ψυχραιμία: Ο δημόσιος λόγος να αποφεύγει υστερία και δημαγωγία.
Η ενημέρωση πρέπει να αφυπνίζει χωρίς να τρομοκρατεί.
Η Ελλάδα δεν έχει την πολυτέλεια της αφέλειας ούτε της υπερβολικής πρόκλησης. Η «γαλάζια πατρίδα» μπορεί να είναι και ευκαιρία: να απαιτήσει κανείς από την διεθνή κοινότητα να επιβάλει κανόνες, να στηριχθεί στην ισχύ του δικαίου και να προετοιμαστεί με σχέδιο.
Αν η ελληνική απάντηση είναι σοφή, ψύχραιμη και καλά συντονισμένη, η περιοχή μπορεί να ξεπεράσει τις προκλήσεις χωρίς σφαίρες. Αν είναι επιπόλαιη ή διχασμένη, ο δρόμος προς την καταστροφή είναι σύντομος και τότε θα φταίνε οι δικοί μας πολιτικοί, όχι μόνο οι απέναντι.
Οι «ανίκανοι» πολιτικοί της Ελλάδας, χαρακτηρισμός που αποδίδεται συχνά στην ελληνική ελίτ λόγω της εμμονής της σε προσωπικούς και όχι εθνικούς στόχους, αποτελούν το μεγαλύτερο εμπόδιο. Η χρήση λαϊκίστικης ρητορικής αντί για ουσιαστική εκτέλεση μεταρρυθμίσεων δημιουργεί ένα κλίμα αμηχανίας που αποθαρρύνει κάθε είδους διπλωματία.
Όταν κυβερνούν ανίκανοι, ένοχοι γίνονται οι ικανοί που δεν αντιστέκονται αρκετά, οδηγώντας σε γενική απαξίωση του πολιτικού συστήματος. Η γεωπολιτική επιβίωση της Ελλάδας εξαρτάται από την ικανότητά της να συνδέσει την εξωτερική της σπουδαιότητα με εσωτερική σταθερότητα. Χωρίς αυτή τη σύνδεση, ακόμη και το πιο στρατηγικό έδαφος θα γίνει απλώς πεδίο αντιπαραθέσεων για άλλες
δυνάμεις.
Πηγή Greekaffair
