«Η Βιολέτα Α. Μπούσιου αποκαλύπτει την ιστορία της Αγίας Θεοδώρας στο GreekAffair»
“Η Βιολέτα Μπούσιου, με αφορμή το νέο της βιβλίο «Αγία Θεοδώρα – Η Βασίλισσα της Άρτας», παραχώρησε συνέντευξη στο Greekaffair.gr και τον Κυριάκο Τσικορδάνο.
Μέσα από τις σελίδες του βιβλίου της, η συγγραφέας αναβιώνει την ιστορία της Αγίας Θεοδώρας, μιας εμβληματικής μορφής που σημάδεψε την πολιτική και θρησκευτική σκηνή της Άρτας. Στη συνέντευξη, η Βιολέτα Μπούσιου μιλά για την έρευνα, τις πηγές και την έμπνευση πίσω από το έργο της, φωτίζοντας άγνωστες πτυχές της ζωής της βασίλισσας που έγινε αγία.”
“Η Βιολέτα Α. Μπούσιου, μέσα από το νέο της βιβλίο «Αγία Θεοδώρα. Η Βασίλισσα της Άρτας», μας ταξιδεύει σε μια συναρπαστική ιστορική διαδρομή. Με βαθιά γνώση και σεβασμό στην ιστορία, αναβιώνει τη ζωή και την κληρονομιά της Αγίας Θεοδώρας, μιας γυναίκας που σημάδεψε την πολιτική και θρησκευτική σκηνή της εποχής της. Το βιβλίο αποτελεί μια γέφυρα ανάμεσα στο παρελθόν και το παρόν, φωτίζοντας τις διπλωματικές ικανότητες, την πίστη και την προσωπικότητα της βασίλισσας που έγινε αγία. Μέσα από τις σελίδες του, ο αναγνώστης ανακαλύπτει όχι μόνο την ιστορία μιας σπουδαίας μορφής αλλά και τις διαχρονικές αξίες που τη συνόδευαν.”
Κ. Μπούσιου, κατ’ αρχάς θα ήθελα να σας καλωσορίσω στο Greekaffair και να σας
ευχαριστήσω πολύ που δεχτήκατε να κάνουμε αυτή τη συνέντευξη. Θα ξεκινήσουμε την
κουβέντα μας θέλοντας να σας γνωρίσουμε καλύτερα πρώτα ως άνθρωπο και ύστερα ως
συγγραφέα.
Και εγώ σας ευχαριστώ πολύ κ. Τσικορδάνο για την διάθεσή σας να προβάλετε τον βίο της
Αγίας Θεοδώρας, της Βασίλισσας της Άρτας, και κατ’ επέκταση νέο μου βιβλίο.
Πάμε λοιπόν να ξετυλίξουμε το νήμα της ζωής σας από τα παιδικά σας χρόνια. Πείτε μας
πού γεννηθήκατε και τι θυμάστε από εκείνη την εποχή. Έχετε κρατήσει όμορφες στιγμές
στη μνήμη σας;
Γεννήθηκα σε ένα μικρό χωριό της επαρχίας Βοϊου Κοζάνης, τη Χρυσαυγή, πολύ όμορφο κατά κοινή ομολογία, με παππού και γιαγιά στην οικογένεια, και μεγάλωσα ακούγοντας συνεχώς ιστορίες από το παρελθόν, άλλοτε ευτράπελες και άλλοτε πονεμένες. Οι ιστορίες ξεκινούσαν από το χωριό και έφταναν ως την μικρασιατική καταστροφή, τον εμφύλιο πόλεμο, τους μετανάστες της Αμερικής, τους μικροαστούς της Θεσσαλονίκης και όλους εκείνους, που με αφετηρία το χωριό, κατάφεραν να διαπρέψουν στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Έτσι, έμαθα «να γράφω» με τη μνήμη.
Πότε και με ποιά αφορμή αντιληφθήκατε ότι η συγγραφή είναι κάτι που
σας ενδιαφέρει έντονα;
Στα Γυμνασιακά μου χρόνια έγραψα ένα διήγημα που αφορούσε τον αδελφό του παππού
μου, τον Βάσο, που ζούσε στην Αμερική. Σαν φοιτήτρια έπαιζα με τις λέξεις γράφοντας
στίχους. Όταν διαπίστωσα πώς η μνήμη του πατέρα μου άρχισε να ατονεί, προέκυψε το
πρώτο μου βιβλίο. Ήταν μία απόπειρα να κρατήσω ζωντανά τα βιώματα και τις σκέψεις
του. Πρόκειται για το ιστορικό αφήγημα, Μικρά ημερολόγια – Μεγάλες αλήθειες.
Ποιο είναι το πιο δύσκολο στάδιο κατά τη συγγραφή ενός άρθρου ή ενός βιβλίου σας;
Τα άρθρα κατά κανόνα είναι σύντομα και δεν κουράζουν. Βέβαια, όταν κάποιος αρθρογραφεί πρέπει να είναι προετοιμασμένος για την κριτική που θα δεχθεί. Προσωπικά, δέχθηκα πολύ αγάπη από το αναγνωστικό μου κοινό, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι όλοι οι αναγνώστες συμφωνούν με τις απόψεις που διατυπώνω κατά καιρούς. Το βιβλίο είναι μια πιο σύνθετη διαδικασία. Ανεξάρτητα από το θέμα που διαπραγματεύεται, ο συγγραφέας πάντα καταθέτει ένα μεγάλο κομμάτι του εσωτερικού του κόσμου. Αυτό, μερικές φορές, είναι ψυχοφθόρο. Τότε χρειάζονται σύντομα διαλείμματα για
ανατροφοδότηση.
Όταν η Βιολέττα Α. Μπούσιου, ξεκινήσει να γράφει στο πληκτρολόγιο του Η/Υ το σκελετό
ενός νέου της βιβλίου, τι είναι το πρώτο πράγμα που σκέφτεται εκείνη τη στιγμή;
Δεν υπάρχει πλάνο. Υπάρχει μόνο μια επιθυμία. Να καταγράψω τις σκέψεις μου στο χαρτί.
Όταν ο συγγραφέας είναι ειλικρινής, αγγίζει εύκολα την ψυχή του αναγνώστη. Επίσης κάθε
φορά που γράφω, σκέφτομαι πάντα μία συμβουλή του πατέρα μου: Να είσαι χρήσιμη, όχι
ευχάριστη.
Τι σας εμπνέει περισσότερο όταν γράφετε; Υπάρχει κάποιο γεγονός ή άτομο που έχει
επηρεάσει βαθιά τη συγγραφική σας πορεία;
Νομίζω πως περισσότερο με καθοδηγεί η ανάγκη της έκφρασης. Δεν θεωρώ ότι έχω κάποια επιπλέον έμπνευση όταν γράφω. Για παράδειγμα, όταν έγραφα το βιβλίο για την Αγία Θεοδώρα σκεφτόμουν ποια γεγονότα θα ήθελα να θυμούνται οι μαθητές μου, ποιες αξίες θα ήθελα να αφομοιώσουν. Όταν ήμουν νέα διάβαζα πολύ λογοτεχνία και ένιωθα μεγάλο θαυμασμό για τον Ελύτη και τον Σεφέρη. Μάθαινα τους στίχους τους απέξω και μάλλον προσπαθούσα να υιοθετήσω κάποια στοιχεία τους, ειδικά του Ελύτη. Αργότερα συνειδητοποίησα ότι η ομορφιά στη συγγραφή βρίσκεται στην απλότητα και στην ουσία
του λόγου και όχι στην επίδειξη των λεκτικών σχημάτων.
Ποια ήτανε η αφορμή για να γράψετε το βιβλίο «Αγία Θεοδώρα, η Βασίλισσα της
Άρτας»;
Η αφορμή ήταν μια εκδρομή μου στην Ιερά Μονή Κάτω Παναγιάς Άρτας, που ολοκληρώθηκε με το προσκύνημα των ιερών λειψάνων της Αγίας Θεοδώρας, της Βασίλισσας της Άρτας. Όταν προσκυνούσα τα λείψανα της Αγίας, και χωρίς να έχω σκεφτεί τίποτα προηγουμένως, εντελώς αυθόρμητα αποφάσισα να γράψω το βίο της και ζήτησα τη βοήθειά Της.
Κατά τη διαδικασία της έρευνας σας για το βιβλίο «Αγία Θεοδώρα, η Βασίλισσα της
Άρτας» μάθατε ιστορικά στοιχεία που σας εξέπληξαν, ή και που ίσως δεν γνωρίζατε και
εσείς η ίδια;
Πριν επισκεφτώ το μοναστήρι της Κάτω Παναγιάς Άρτας γνώριζα μόνο το Απολυτίκιο της εκ Σερβίων Οσίας Θεοδώρας, Βασιλίσσης Άρτης. Όλες τις πληροφορίες για τον βίο της, ως Αγίας, και τη διπλωματική της δράση, ως Βασίλισσας της Άρτας, τα συνέλεξα κατόπιν και φυσικά εξεπλάγην από την προσωπικότητά της.
Πόσο απαιτητική ήταν η ιστορική έρευνα που πραγματοποιήσατε για το βιβλίο σας,
Αγία Θεοδώρα. Η Βασίλισσα της Άρτας; Υπήρξαν απροσδόκητες εκπλήξεις;
Η έρευνα για τον βίο της Αγίας Θεοδώρας ήταν σχετικά απλή, η ιστορική έρευνα όμως για τη Βασίλισσα της Άρτας, Θεοδώρα, ήταν πολύ απαιτητική. Αναζήτησα πληροφορίες από σύγχρονες με την εποχή της ιστορικές πηγές, τις διασταύρωσα και κατέγραψα τις διαφορετικές απόψεις που αφορούσαν και τον βίο της αλλά και τα ιστορικά γεγονότα της εποχής της. Ομολογώ ότι δεν μπορούσα να φανταστώ ότι μία γυναίκα που έζησε τον 13ο αιώνα θα μπορούσε να έχει αυτό το εύρος της δράσης σε προσωπικό, κοινωνικό και πολιτικό επίπεδο.
Ποια ήταν η σημασία της Αγίας Θεοδώρας στην πολιτική και την κοινωνία της εποχής της;
Η Αγία Θεοδώρα θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως η ελεήμων και ειρηνοποιός Βασίλισσα. Μιλώντας με σύγχρονους όρους, άσκησε κοινωνική πολιτική, στήριξε την ελληνική παιδεία, υπερασπίσθηκε την ορθοδοξία, συνέβαλε στη δημιουργία των βυζαντινών μνημείων της Άρτας και άσκησε τη διπλωματική πολιτική του Δεσποτάτου της Ηπείρου μέχρι τον θάνατο του συζύγου της, και δεσπότη της Ηπείρου, Μιχαήλ Β΄ Κομνηνού Δούκα.
Υπάρχουν πτυχές της προσωπικότητάς της που πιστεύετε ότι δεν έχουν φωτιστεί, μέχρι
και σήμερα που μιλάμε αρκετά στην ιστοριογραφία;
Δεν είμαι βυζαντινολόγος ή φιλόλογος για να μπορώ να απαντήσω αξιόπιστα στην ερώτησή σας. Πάντως, ολοκληρώνοντας την έρευνά μου, ένιωσα ότι συνέβαλα κάπως στη μελέτη του βίου της. Μέσα από τις σελίδες του βιβλίου μου αναδεικνύεται το βυζαντινό παρελθόν του κάστρου των Σερβίων Κοζάνης, στο οποίο η Αγία Θεοδώρα αναμφίβολα έζησε τα χρόνια της νεότητάς της, ενώ από τις αναφορές μου στη δράση της βασίλισσας της Άρτας, της συζύγου, της μητέρας και, τέλος, της μοναχής Θεοδώρας, αναδεικνύονται πολλές πτυχές της προσωπικότητάς της.
Πώς η θρησκευτική – πνευματική πορεία της Αγίας Θεοδώρας, επηρέασαν την πολιτική
κατάσταση της Ηπείρου;
Η προσωπικότητα της Αγίας Θεοδώρας, της Βασίλισσας της Άρτας, ήταν απόρροια της πνευματικής της πορείας. Και όπως είναι γνωστό, όλοι όσοι ανακηρύχθηκαν άγιοι μετά θάνατον είχαν καταφέρει, εν ζωή, να ελέγχουν τα πάθη τους.
Η διάκριση και οι διπλωματικές ικανότητες της Βασίλισσας της Άρτας, Θεοδώρας, οδήγησαν στη σύναψη σημαντικών συνθηκών ειρήνης ανάμεσα στο Δεσποτάτο της Ηπείρου και την αυτοκρατορία της Νίκαιας, ενώ η πίστη της στο Θεό εκδηλώθηκε έμπρακτα με την ανέγερση πολλών βυζαντινών μνημείων που μέχρι σήμερα κοσμούν το δεσποτάτο της Ηπείρου. Παράλληλα, η Αγία Θεοδώρα στήριξε την ελληνική παιδεία και την ορθόδοξη πίστη του Δεσποτάτου της Ηπείρου, ενισχύοντας έτσι την ελληνική του ταυτότητα.
Ποιες ήταν οι προσωπικές αξίες που διέθετε η Αγία Θεοδώρα και ίσως δεν γνωρίζει ο
κόσμος;
Η Αγία Θεοδώρα διακρινόταν για την υπομονή, την ταπεινοφροσύνη, τη διάκριση, την ανεξικακία και τη φιλανθρωπία. Ως μοναχή, ασκούνταν συνεχώς με αδιάκοπη προσευχή και υπηρετούσε όλες τις αδελφές της στο μοναστήρι, ενώ προστάτευε τους φτωχούς, τις χήρες και τα ορφανά.
Θεωρείτε ότι υπήρξαν πολιτικές εξελίξεις στην Ήπειρο που επηρέασαν ή προέβλεψαν την
πτώση της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας;
Ο ανταγωνισμός ανάμεσα στο δεσποτάτο της Ηπείρου και την αυτοκρατορία της Νίκαιας καθυστέρησε σίγουρα την ανασύσταση της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας. Τελικά, η ανασύστασή της επιτεύχθηκε το 1261, ενώ η πτώση της επήλθε το 1453. Από τα στοιχεία που μελέτησα, διαπίστωσα, ότι με την πάροδο του χρόνου το Δεσποτάτο της Ηπείρου έχανε την αίγλη του. Το γεγονός αυτό, ενδεχομένως, να αποτελούσε σημαντική ένδειξη και για την ταυτόχρονη αποδυνάμωση της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας.
Τι μπορεί να μας διδάξει σήμερα η ιστορία της Αγίας Θεοδώρας;
Ο βίος της Αγίας Θεοδώρας μας προτρέπει να γίνουμε καλύτεροι άνθρωποι, να φροντίζουμε τους πάσχοντες, να αγωνιζόμαστε για την ειρήνη, να μην εστιάζουμε στον εγωισμό και τη φιλοδοξία, να είμαστε διαλεκτικοί με τους συνανθρώπους μας, και στις δοκιμασίες μας να μην αμφισβητούμε το θέλημα του Θεού.
Πώς θα μπορούσε η ζωή της να επηρεάσει τη σύγχρονη αντίληψη για την ηγεσία και τη
θρησκεία;
Θα έλεγα πως οι πολιτικοί ηγέτες – ακολουθώντας το παράδειγμά της- οφείλουν να γίνουν υπηρέτες του λαού και όχι εραστές της εξουσίας. Επιπλέον, η Αγία Θεοδώρα απέδειξε πως η πίστη είναι βίωμα, ενώ στις μέρες μας η θρησκεία αποτελεί για τους περισσότερους ανθρώπους απλώς ένα καταφύγιο, μία φιλοσοφική προσέγγιση της ζωής.
Τι θα θέλατε να αποκομίσουν οι αναγνώστες από το βιβλίο σας;
Ό,τι ο καθένας κρίνει πως άγγιξε την καρδιά του.
Τι σας δίνει περισσότερη χαρά ως συγγραφέα: η διαδικασία γραφής ή η επικοινωνία με
τους αναγνώστες;
Και τα δύο. Το ένα είναι συνάρτηση του άλλου. Αν δεν εισέπραττα θετικά σχόλια για τον
τρόπο γραφής μου ή για όσα ιστορώ κατά καιρούς, δεν νομίζω ότι θα συνέχιζα να γράφω.
Ποιο είναι το πιο συγκινητικό ή ενδιαφέρον σχόλιο που έχετε λάβει από κάποιον
αναγνώστη;
Το πρώτα σχόλια που ενίσχυσαν τη συγγραφική μου προσπάθεια προήλθαν από δύο διακεκριμένους συντοπίτες μου, ιστορικούς ερευνητές και συγγραφείς, τον Αλέξανδρο Μπακαϊμη και τον Γεράσιμο Δώσσα.
Ο Αλέκος Μπακαϊμης, που διάβασε το πρώτο μου βιβλίο πριν την έκδοσή του, μου είπε με ενθουσιασμό, «Kάποιοι συγγραφείς γίνονται γνωστοί από το πρώτο τους βιβλίο», ενώ ο αείμνηστος παλαίμαχος δημοσιογράφος Γεράσιμος Δώσσας, λίγο πριν την παρουσίαση του πρώτου μου βιβλίου, μου είπε μεταξύ
των άλλων: « Είμαι μεγαλύτερος από σένα και θα σου δώσω μια συμβουλή. Μην αλλάξεις. Αυτό που είσαι, φτάνει.»
Υπάρχουν στιγμές που ένα βιβλίο σας πήρε μια τελείως διαφορετική κατεύθυνση από
αυτή που είχατε αρχικά φανταστεί;
Τα βιβλία είναι σαν τα μικρά παιδιά. Μεγαλώνουν και παίρνουν το δρόμο τους. Και εμείς τα
αγαπάμε, όποια και αν είναι η πορεία τους, γιατί είναι κομμάτια του εαυτού μας.
Αν μπορούσατε να γευματίσετε με έναν από τους ήρωες σας, ποιον θα επιλέγατε και τι
θα συζητούσατε;
Τα βιβλία μου δεν έχουν ήρωες. Έχουν ανθρώπους που αντέχουν να εκτεθούν και να μοιραστούν τις σκέψεις και τα βιώματά τους. Ακόμα και την Αγία Θεοδώρα, κατά τη συγγραφή του βιβλίου μου, την ένιωθα σαν μια γυναίκα που είχε εστιάσει στο «Γεννηθήτω το θέλημά Σου», κάτι που κάνω κι εγώ ορισμένες φορές, όχι απαραίτητα από πίστη, αλλά από την επίγνωση της αδυναμίας μου να αλλάξω τα πράγματα.
Υπάρχει κάποιο μελλοντικό έργο που ετοιμάζετε και μπορείτε να μας αποκαλύψετε λίγες
λεπτομέρειες;
Θα δείξει. Στο χωριό μου λέμε, όσα φέρνει η ώρα δεν τα φέρνει ο χρόνος.
Συνέντευξη Κυριάκος Τσικορδάνος
