Κυριακή της Ορθοδοξίας (Α΄ Κυριακή των νηστειών): Τι γιορτάζει η εκκλησία μας

Γράφει ο θεολόγος και συγγραφέας Γιώργος Φουκαδάκης

Την Α΄ Κυριακή των Νηστειών, Κυριακή της Ορθοδοξίας, πανηγυρίζει η Εκκλησία μας τον πρώτο θρίαμβό της: την οριστική αναστήλωση των εικόνων και το τέλος της εικονομαχίας. Είναι η νίκη της Ορθοδοξίας κατά της φοβερής αίρεσης των εικονομάχων, η οποία περισσότερο από εκατό χρόνια ταλαιπώρησε την Εκκλησία του Χριστού.

Το 843 μ.Χ., η αυτοκράτειρα Θεοδώρα, με πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως τον Μεθόδιο Α΄, συγκάλεσε τοπική Σύνοδο και επανέφερε σε ισχύ τις αποφάσεις της Ζ΄ Οικουμενικής Συνόδου (787 μ.Χ., στη Νίκαια της Βιθυνίας, επί αυτοκράτειρας Ειρήνη η Αθηναία) για την οριστική επιστροφή των εικόνων σε όλους τους ναούς.

Το ιστορικό αυτό γεγονός το εορτάζουμε με τη λιτάνευση των αγίων εικόνων σε όλους τους ναούς, κατά την ώρα της Θείας Λειτουργίας. Στο τέλος της λιτανείας, αφού προηγηθούν δεήσεις, διαβάζεται το Συνοδικό της Ζ΄ Οικουμενικής Συνόδου (παλαιότερα μάλιστα διαβάζονταν αναθεματισμοί για όσους έλαβαν μέρος στην αίρεση και στη δίωξη των εικόνων):
«Οι Προφήται ως είδον, οι Απόστολοι ως εδίδαξαν, η Εκκλησία ως παρέλαβεν, οι Διδάσκαλοι ως εδογμάτισαν… ούτω φρονούμεν, ούτω λαλούμεν, ούτω κηρύσσομεν Χριστόν τον αληθινόν Θεόν ημών και τους αυτού Αγίους, εν λόγοις τιμώντες, εν συγγραφαίς, εν νοήμασιν, εν θυσίαις, εν ναοίς, εν εικονίσμασι».

Τον Χριστό προσκυνούμε ως Θεό και Δεσπότη. Με την προσκύνηση της εικόνας Του ομολογούμε ότι ο Θεός, ο ακατάληπτος ως προς την ουσία Του, γίνεται γνωστός μέσω των ενεργειών Του. Η ενανθρώπιση, δηλαδή η ενσάρκωση του Λόγου, αποτελεί μέγιστο γεγονός, διότι ήρθε ανάμεσά μας με ύψιστη ταπείνωση και απλότητα και αποκάλυψε μέρος της δόξας Του. Παλαιότερα ο Θεός δεν εικονιζόταν, καθώς δεν είχε πραγματοποιηθεί η Σάρκωσή Του και ήταν ασώματος και ασχημάτιστος.

Επειδή σαρκώθηκε και έγινε ορατός εικονίζουμε το βλεπόμενο πρόσωπο του Θεού Λόγου.

Εικονίζουμε τη Θεοτόκο, τη Μητέρα του Θεού και των ανθρώπων. Ο Θεός επέτρεψε να έχουμε πλήθος θαυματουργών εικόνων της. Το Άξιον Εστί, η Πορταΐτισσα, η εικόνα του Ακαθίστου Ύμνου, η Παναγία της Τήνου, καθώς και εικόνες σε κάθε γωνιά της Ελλάδας και του κόσμου, έλαβαν ιδιαίτερη χάρη και δύναμη Θεού.

Εικονίζουμε και τιμούμε επίσης τους Αγγέλους και τους Αγίους ως γνήσιους υπηρέτες του Θεού. Τους τιμούμε και προσκυνούμε τις εικόνες και τα άγια λείψανά τους, διότι υπήρξαν «μιμητές» του Χριστού.

Οι εικόνες τους μας υπενθυμίζουν τις αρετές τους και το μέγεθος της αγάπης τους προς τον Θεό. Αγωνίστηκαν με πίστη και «κατετρόπωσαν βασίλεια, έκλεισαν στόματα λεόντων, έσβεσαν τη δύναμη της φωτιάς, υπέστησαν μαστιγώσεις και φυλακίσεις, λιθοβολήθηκαν, θανατώθηκαν, πέρασαν θλίψεις και κακουχίες, περιπλανήθηκαν σε ερημιές, σε όρη, σε σπήλαια και σε οπές της γης».

Δεν ήμασταν άξιοι για τέτοιο μέγεθος Αγίων! «Αυτή είναι η πίστη των Αποστόλων, αυτή είναι η πίστη των Πατέρων, αυτή είναι η πίστη των Ορθοδόξων, η οποία στήριξε την οικουμένη».

Η τιμητική προσκύνηση των εικόνων «προς το πρωτότυπον διαβαίνει», όπως διδάσκουν ο Μέγας Βασίλειος και ο Ιωάννης ο Δαμασκηνός· δηλαδή κατευθύνεται προς το εικονιζόμενο πρόσωπο και όχι σε κάποιο είδωλο. Η ύλη αγιάζεται και λαμβάνει ενέργεια και χάρη από τον αληθινό Θεό.

Βλέπουμε τώρα «εκ μέρους» τον Θεό. Η αποκάλυψή Του πρόσωπο προς πρόσωπο θα πραγματοποιηθεί κατά τη Δευτέρα Παρουσία, όταν ο Κύριος της δόξης θα έλθει να κατοικήσει μαζί με τους ανθρώπους.

Η θεολογία της εικόνας δεν αποτελεί μόνο ιστορικό γεγονός, αλλά και γεγονός της προσωπικής μας ζωής. Είναι ο θρίαμβος της θείας αλήθειας στις καρδιές των Ορθοδόξων.

Κάθε άνθρωπος είναι δημιούργημα του Θεού και φέρει μέσα του το «κατ’ εικόνα», αποτελώντας ζωντανή εικόνα Του.

Αν όμως ο άνθρωπος δεν προσέξει, υπάρχει ο κίνδυνος να αμαυρωθεί το «κατ’ εικόνα» του. Γι’ αυτό και πολλοί άνθρωποι δεν αλλάζουν, δεν μεταστρέφονται, δεν διακρίνουν την παρουσία του Θεού ανάμεσά μας.Με τον σεβασμό μας, με την πίστη μας και με την αγάπη μας προς τον Θεό ενεργεί η χάρη Του και μέσω των εικόνων.

Η ιερά εικόνα αποτελεί σημαντικό μέσο για τη σωτηρία μας.

Προσκυνούμε, έλεγε ο Άγιος Παΐσιος, τον Χριστό και τη Θεοτόκο στα πόδια και τους Αγίους στα χέρια και όχι στο πρόσωπο. Το θεωρούσε αναίδεια να τους προσκυνούμε στο πρόσωπο.

Κυριακή Α΄ των Νηστειών. Η ορθή πίστη (ορθό δόγμα) αποτελεί προϋπόθεση για να συναντήσουμε τον Αναστημένο Χριστό. Να διατηρήσουμε ανόθευτη την Ορθόδοξη πίστη, για την οποία χύθηκε πολύ αίμα μαρτύρων. Για να μη χαθεί αυτή η γνήσια και αληθινή πίστη ο Άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός, στα δύσκολα χρόνια της Τουρκοκρατίας άφησε το Άγιο Όρος, τη μονή Φιλοθέου, και ήρθε στον κόσμο για να διδάξει με το παράδειγμα και το μαρτύριό του.

«Την άχραντη εικόνα Σου προσκυνούμε, Αγαθέ, ζητώντας συγχώρηση για τα σφάλματά μας».

Πηγη Greekaffair.gr