Μεγάλη Τετάρτη : Η αμαρτωλή που μετανόησε – Το Ιερό Ευχέλαιο και η τελετή του Νιπτήρος

Η Μεγάλη Τετάρτη κατέχει ξεχωριστή θέση στη Μεγάλη Εβδομάδα, καθώς είναι αφιερωμένη στη μετάνοια και τη συγχώρηση.

Η Εκκλησία τιμά την πράξη της αμαρτωλής γυναίκας που άλειψε με μύρο τον Χριστό, ενώ παράλληλα φέρνει στη μνήμη τα γεγονότα που οδηγούν στο Θείο Πάθος, όπως τη σύγκληση του Συνεδρίου και την προδοσία του Ιούδα. Την ημέρα αυτή τελείται και το Ιερό Ευχέλαιο, ως μυστήριο ίασης ψυχής και σώματος.

Κατά τη Μεγάλη Τετάρτη, η Εκκλησία μας επιτελεί ανάμνηση του γεγονότος της αλείψεως του Κυρίου με μύρο από μια αμαρτωλή γυναίκα.

Επίσης, φέρονται στη μνήμη μας η σύγκληση του Συνεδρίου των Ιουδαίων, δηλαδή του ανώτατου δικαστηρίου τους, για τη λήψη καταδικαστικής αποφάσεως κατά του Κυρίου, καθώς και τα σχέδια του Ιούδα για την προδοσία του Διδασκάλου του.

Δύο ημέρες πριν από το Πάσχα, καθώς ο Κύριος ανέβαινε προς τα Ιεροσόλυμα και ενώ βρισκόταν στο σπίτι του λεπρού Σίμωνος, τον πλησίασε μια αμαρτωλή γυναίκα και άλειψε το κεφάλι Του με πολύτιμο μύρο. Η αξία του ήταν περίπου τριακόσια δηνάρια· επρόκειτο για πολύ ακριβό άρωμα, γι’ αυτό και οι μαθητές την επέκριναν, με περισσότερο έντονη τη στάση του Ιούδα. Οι μαθητές γνώριζαν καλά τον ζήλο που έδειχνε πάντοτε ο Χριστός για την ελεημοσύνη προς τους φτωχούς.

Ο Χριστός, όμως, την υπερασπίστηκε, για να μην αποτραπεί από τον αγαθό της σκοπό. Αναφέρθηκε μάλιστα και στον ενταφιασμό Του, προσπαθώντας να αποτρέψει τον Ιούδα από την προδοσία, αλλά μάταια. Στη συνέχεια απέδωσε στη γυναίκα τη μεγάλη τιμή να διακηρύσσεται το ενάρετο έργο της σε ολόκληρη την οικουμένη.

Ο Ιερός Χρυσόστομος υποστηρίζει ότι δύο ήταν οι γυναίκες που άλειψαν με μύρο τον Κύριο. Οι τρεις πρώτοι Ευαγγελιστές αναφέρουν μία και την ίδια γυναίκα, η οποία χαρακτηρίζεται ως αμαρτωλή. Ο Ευαγγελιστής Ιωάννης, όμως, κάνει λόγο για άλλη γυναίκα, αξιοθαύμαστη και σεμνή: τη Μαρία, την αδελφή του Λαζάρου, η οποία άλειψε τα άχραντα πόδια Του και τα σκούπισε με τα μαλλιά της.

Ἀπολυτίκιον – Ἦχος πλ. δ’

Πολυτονικό:
Ἰδοὺ ὁ Νυμφίος ἔρχεται ἐν τῷ μέσῳ τῆς νυκτός, καὶ μακάριος ὁ δοῦλος, ὃν εὑρήσει γρηγοροῦντα, ἀνάξιος δὲ πάλιν, ὃν εὑρήσει ῥαθυμοῦντα. Βλέπε οὖν ψυχή μου, μὴ τῷ ὕπνῳ κατενεχθής, ἵνα μῄ τῷ θανάτῳ παραδοθῇς, καὶ τῆς βασιλείας ἔξω κλεισθῇς, ἀλλὰ ἀνάνηψον κράζουσα· Ἅγιος, Ἅγιος, Ἅγιος εἶ ὁ Θεός, διὰ τῆς Θεοτόκου ἐλέησον ἡμᾶς.

Μετάφραση:
Να, ο Νυμφίος έρχεται στο μέσο της νύχτας, κι ευτυχισμένος θα είναι ο δούλος που θα Τον βρει ξάγρυπνο να Τον περιμένει. Ανάξιος όμως θα είναι πάλι εκείνος που θα Τον βρει ράθυμο και απροετοίμαστο. Βλέπε, λοιπόν, ψυχή μου, να μην βυθιστείς στον πνευματικό ύπνο, για να μην παραδοθείς στον θάνατο της αμαρτίας και μείνεις έξω από τη βασιλεία του Θεού. Αλλά ανάνηψε κράζοντας: «Άγιος, άγιος, άγιος είσαι εσύ ο Θεός· σώσε μας δια της προστασίας των επουρανίων αγγελικών δυνάμεων».

Κοντάκιον – Ἦχος δ’, Ὁ ὑψωθεὶς

Πολυτονικό:
Ὑπὲρ τὴν Πόρνην Ἀγαθὲ ἀνομήσας, δακρύων ὄμβρους οὐδαμῶς σοι προσῆξα, ἀλλὰ σιγῇ δεόμενος προσπίπτω σοι, πόθῳ ἀσπαζόμενος, τοὺς ἀχράντους σου πόδας, ὅπως μοι τὴν ἄφεσιν, ὡς Δεσπότης παράσχῃς, τῶν ὀφλημάτων κράζοντι Σωτήρ. Ἐκ τοῦ βορβόρου τῶν ἔργων μου ῥῦσαί με.

Μετάφραση:
Αγαθέ Κύριε, αν και αμάρτησα πιο πολύ από την πόρνη, όμως Σου πρόσφερα, όπως εκείνη, βροχή δακρύων μετανοίας· πέφτω στα πόδια Σου, σιωπηλά δεόμενος και ασπασόμενος τα ολοκάθαρα πόδια Σου, να μου χορηγήσεις συγχώρηση των πταισμάτων μου. Σωτήρα μου, λύτρωσέ με από τον ηθικό βόρβορο των αμαρτημάτων μου και σώσε με.

Κάθισμα – Ἦχος γ’, Τὴν ὡραιότητα

Πολυτονικό:
Πόρνη προσῆλθέ σοι, μύρα σὺν δάκρυσι, κατακενοῦσά σου ποσὶ Φιλάνθρωπε, καὶ δυσωδίας τῶν κακῶν, λυτροῦται τῇ κελεύσει σου, πνέων δὲ τὴν χάριν σου, μαθητής ὁ ἀχάριστος, ταύτην ἀποβάλλεται, καὶ βορβόρῳ συμφύρεται, φιλαργυρίᾳ ἀπεμπολῶν σε. Δόξα Χριστὲ τῇ εὐσπλαγχνίᾳ σου.

Μετάφραση:
Μια πόρνη γυναίκα Σε πλησίασε, Φιλάνθρωπε Κύριε, και άδειασε στα πόδια Σου αρώματα ανακατεμένα με δάκρυα. Τη στιγμή εκείνη λυτρώθηκε με το πρόσταγμά Σου από τη δυσωδία των αμαρτημάτων της. Αντίθετα, ο Ιούδας, ο αχάριστος μαθητής, αν και ανέπνεε την ευωδία της χάρης Σου, απέβαλε αυτή και αναμίχτηκε με την αναθυμίαση του βορβόρου της αμαρτίας, πουλώντας Σε από φιλαργυρία. Δόξα Σοι, Χριστέ, στην ευσπλαχνία Σου!

Κάθισμα – Ἕτερον Ἦχος δ’, Ταχὺ προκατάλαβε

Ἰούδας ὁ δόλιος, φιλαργυρίας ἐρῶν, προδοῦναί σε Κύριε, τὸν θησαυρὸν τῆς ζωῆς, δολίως ἐμελέτησεν. Τρέχει πρὸς Ἰουδαίους, λέγων: «Τί μοι θέλετε δοῦναι, κᾀγὼ παραδώσω ὑμῖν, εἰς τὸ σταυρῶσαι αὐτόν;»

Κάθισμα – Ἦχος α’, Τὸν τάφον σου Σωτὴρ

Ἡ Πόρνη ἐν κλαυθμῷ, ἀνεβόα οἰκτίρμον, ἐκμάσσουσα θερμῶς τοὺς ἀχράντους σου πόδας, θριξὶ τῆς κεφαλῆς αὐτῆς, καὶ ἐκ βάθους στενάζουσα. Μὴ ἀπώσῃ με, μηδὲ βδελύξῃ Θεέ μου, ἀλλὰ δέξαι με, μετανοοῦσαν, καὶ σῶσον, ὡς μόνος φιλάνθρωπος.

Ὁ Οἶκος

Ἡ πρῴην ἄσωτος Γυνή, ἐξαίφνης σώφρων ὤφθη, μισήσασα τὰ ἔργα τῆς αἰσχρᾶς ἁμαρτίας καὶ ἡδονὰς τοῦ σώματος, διενθυμουμένη τὴν αἰσχύνην τὴν πολλήν, καὶ κρίσιν τῆς κολάσεως, ἣν ὑποστῶσι πόρνοι καὶ ἄσωτοι, ὧν πρῶτος πέλω, καὶ πτοοῦμαι. Ἀλλ’ ἐμμένω τῇ φαύλῃ συνηθείᾳ ὁ ἄφρων· ἡ Πόρνη δὲ γυνή, πτοηθεῖσα καὶ σπουδάσασα ταχύ, ἦλθε βοῶσα πρὸς τὸν Λυτρωτήν: «Φιλάνθρωπε καὶ οἰκτίρμον, ἐκ τοῦ βορβόρου τῶν ἔργων μου ῥῦσαί με.»