Η άνοδος του πετρελαίου και η αβεβαιότητα στη Μέση Ανατολή θέτουν σε επιφυλακή την κυβέρνηση
Η κυβέρνηση βρίσκεται σε συνεχείς συσκέψεις μετά τις ραγδαίες εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, οι οποίες έχουν άμεσες οικονομικές συνέπειες. Έχει συζητηθεί ένα πακέτο επιπλέον μέτρων, ωστόσο οι τελικές αποφάσεις θα εξαρτηθούν από τη διάρκεια της κρίσης. Το κυριότερο σενάριο προβλέπει την επανενεργοποίηση του Fuel Pass, δηλαδή της επιδοτούμενης αγοράς καυσίμων, που εφαρμόστηκε για πρώτη φορά τον Απρίλιο του 2022.
Ανάλογα με τις εξελίξεις, μπορεί να ενεργοποιηθούν και πρόσθετα μέτρα. Κρατικά στελέχη τονίζουν ότι η κυβέρνηση θα αναλάβει ό,τι χρειάζεται, μέσα στα όρια των δυνατοτήτων της οικονομίας και του προϋπολογισμού. Το υπουργείο Ανάπτυξης έχει ήδη επεξεργαστεί σειρά έκτακτων ρυθμίσεων και είναι έτοιμο να τις εφαρμόσει άμεσα, εάν χρειαστεί. Κεντρικό ζήτημα παραμένει η αντιμετώπιση της αισχροκέρδειας, με ελέγχους στην αγορά σε εξέλιξη. Όπως τόνισε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης, υπάρχει πλήρες σχέδιο για όλες τις κρίσιμες πτυχές – όχι μόνο για τα ενεργειακά ή τα καύσιμα – ενώ πρόσθεσε ότι «δεν υπάρχει λόγος πανικού, αλλά πρέπει να είμαστε προετοιμασμένοι για κάθε ενδεχόμενο».
Η κυβέρνηση καλείται να σχεδιάσει τους επόμενους μήνες σε ένα διεθνώς ασταθές περιβάλλον, όπου οι μακροπρόθεσμες προβλέψεις είναι δύσκολες. Για παράδειγμα, παραμένει αβέβαιο αν θα επηρεαστεί ο τουρισμός, καθώς αυτό εξαρτάται από τη διάρκεια της κρίσης.
Η διαδικασία αύξησης του κατώτατου μισθού προγραμματίζεται κανονικά για τον Απρίλιο, με τις αποφάσεις να λαμβάνονται στο υπουργικό συμβούλιο του Μαρτίου. Η άσκηση είναι σύνθετη, καθώς η πιθανή άνοδος στις τιμές καυσίμων και βασικών αγαθών μπορεί να ενισχύσει τον πληθωρισμό και να μειώσει την αγοραστική δύναμη των πολιτών. Ταυτόχρονα, η κυβέρνηση πρέπει να αξιολογήσει τις αντοχές των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων, που αντιμετωπίζουν νέες προκλήσεις λόγω της διεθνούς κατάστασης.
Η ισορροπία που πρέπει να επιτευχθεί είναι δύσκολη: η εφαρμογή μέτρων στήριξης νοικοκυριών και επιχειρήσεων, χωρίς να τεθεί σε κίνδυνο η δημοσιονομική σταθερότητα. Το οικονομικό επιτελείο υπενθυμίζει ότι ο προϋπολογισμός συντάχθηκε με σενάρια πετρελαίου έως και 100 δολάρια το βαρέλι, αφήνοντας περιθώρια για παρεμβάσεις ανάλογα με τις εξελίξεις.
Ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, Κωστής Χατζηδάκης, επισήμανε ότι είναι νωρίς για προβλέψεις, καθώς η διάρκεια της κρίσης παραμένει άγνωστη. Υπογράμμισε ότι μόνο ένα μικρό ποσοστό του παγκόσμιου πετρελαίου και φυσικού αερίου διέρχεται από τα Στενά του Ορμούζ, και η Ελλάδα δεν προμηθεύεται φυσικό αέριο από εκεί. Επιπλέον, οι τιμές στα πρατήρια επηρεάζονται κυρίως από φόρους, περιορίζοντας τις επιπτώσεις για τους καταναλωτές.
Σε διεθνές επίπεδο, αν οι συγκρούσεις συνεχιστούν, αναμένονται αρνητικές επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία, ειδικά στην Ευρώπη, καθώς η Μέση Ανατολή αποτελεί σημαντική πηγή ενεργειακών πρώτων υλών. Σημειώνεται ότι περίπου το ένα τέταρτο της παγκόσμιας κατανάλωσης πετρελαίου προέρχεται από την περιοχή.
Οι τιμές του πετρελαίου έχουν ήδη αυξηθεί, με το Brent κοντά στα 85 δολάρια το βαρέλι, ενώ το μεγάλο ερώτημα παραμένει πότε θα αποκατασταθεί η ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ, απ’ όπου διέρχεται πάνω από το 20% της παγκόσμιας κατανάλωσης. Παράλληλα, οι πιέσεις επηρεάζουν κρίσιμες αλυσίδες εφοδιασμού, καθώς εκεί διέρχονται βασικές πρώτες ύλες για τη βιομηχανική παραγωγή και τη γεωργία διεθνώς.
