Νέα έρευνα εξετάζει τις επιπτώσεις της πρώιμης χρήσης smartphone στα παιδιά και αναδεικνύει γιατί αξίζει να περιμένουμε μέχρι να κλείσει το παιδί το 13ο έτος της ηλικίας του.
Η ηλικία στην οποία ένα παιδί αποκτά το πρώτο του smartphone φαίνεται να έχει σημασία για την υγεία και την καθημερινότητά του.
Νέα μελέτη συνδέει την απόκτηση smartphone στην πρώιμη εφηβεία με αυξημένες πιθανότητες ανεπαρκούς ύπνου, ενώ η μεγαλύτερη διάρκεια χρήσης σχετίζεται με περισσότερα προβλήματα, όπως κατάθλιψη, παχυσαρκία και διαταραχές ύπνου. Για τους γονείς, τα ευρήματα ενισχύουν την ανάγκη να καθυστερήσει η απόκτηση smartphone έως τα 13 και να συνοδεύεται από σαφείς κανόνες χρήσης.
Το ερώτημα «πότε είναι η κατάλληλη ηλικία για το πρώτο smartphone;» απασχολεί ολοένα και περισσότερες οικογένειες. Τα παιδιά έρχονται σε επαφή με κινητά τηλέφωνα και tablet από πολύ μικρές ηλικίες, ενώ στην εφηβεία η συσκευή συχνά γίνεται αναπόσπαστο μέρος της καθημερινότητάς τους.
Η επικοινωνία, τα παιχνίδια, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, η ψυχαγωγία και η πρόσβαση στο διαδίκτυο συγκεντρώνονται πλέον σε μία συσκευή. Ωστόσο, όσο αυξάνεται η χρήση, τόσο ενισχύεται και ο προβληματισμός για το τι μπορεί να σημαίνει η συνεχής παρουσία της οθόνης στην καθημερινότητα ενός παιδιού.
Τι έδειξε η νέα μελέτη για τα smartphone
Νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο JAMA Pediatrics εξέτασε τη σχέση ανάμεσα στην απόκτηση smartphone στην ηλικία των 13 ετών και σε συγκεκριμένους δείκτες υγείας έναν χρόνο αργότερα.
Οι ερευνητές αξιοποίησαν δεδομένα από τη μελέτη ABCD (Adolescent Brain Cognitive Development), μία από τις μεγαλύτερες μακροχρόνιες μελέτες στις ΗΠΑ για την ανάπτυξη του εγκεφάλου και την υγεία των παιδιών.
Συνολικά, εξετάστηκαν 1.959 έφηβοι, από τους οποίους 1.230 απέκτησαν smartphone μεταξύ 13 και 14 ετών. Οι έφηβοι ανέφεραν, μεταξύ άλλων, τον χρόνο που περνούσαν καθημερινά χρησιμοποιώντας τη συσκευή. Η απόκτηση smartphone στην ηλικία των 13 ετών δεν συνδέθηκε στατιστικά σημαντικά με αυξημένες πιθανότητες κατάθλιψης ή παχυσαρκίας. Συνδέθηκε, ωστόσο, με 29% υψηλότερες πιθανότητες ανεπαρκούς ύπνου.
Το εύρημα γίνεται ακόμη πιο σημαντικό όταν εξετάζεται η διάρκεια χρήσης. Η μεγαλύτερη καθημερινή χρήση του smartphone συνδέθηκε με υψηλότερες πιθανότητες κατάθλιψης, παχυσαρκίας και ανεπαρκούς ύπνου. JAMA Pediatrics – Η πρωτότυπη επιστημονική μελέτη
Οι ερευνητές διαπίστωσαν, μάλιστα, ότι μεταξύ των εφήβων που είχαν smartphone, η χρήση για περισσότερες από 5 ώρες την ημέρα συνδεόταν με περισσότερες από διπλάσιες πιθανότητες για κατάθλιψη και παχυσαρκία, καθώς και περίπου διπλάσιες πιθανότητες για ανεπαρκή ύπνο, σε σύγκριση με χρήση μικρότερη των 2 ωρών ημερησίως. Αναλυτικά τα αποτελέσματα της μελέτης.
Το πρόβλημα δεν είναι μόνο η ηλικία, αλλά και ο χρόνος χρήσης
Τα συγκεκριμένα ευρήματα έχουν ιδιαίτερη σημασία για τους γονείς, καθώς δείχνουν ότι το ζήτημα δεν περιορίζεται στην ηλικία κατά την οποία ένα παιδί αποκτά smartphone. Ο χρόνος που περνά καθημερινά μπροστά στην οθόνη φαίνεται να αποτελεί εξίσου σημαντικό παράγοντα.
Ένα smartphone μπορεί να χρησιμοποιείται για πολλές διαφορετικές δραστηριότητες — από την επικοινωνία και την εκπαίδευση έως τα παιχνίδια και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Η συγκεκριμένη μελέτη, ωστόσο, δεν εξέτασε ποια ακριβώς από αυτές τις δραστηριότητες είναι περισσότερο επιβαρυντική. Αυτό σημαίνει ότι οι γονείς δεν χρειάζεται να εστιάζουν μόνο στο «πότε θα πάρει κινητό το παιδί», αλλά και στο «πόσο και πώς θα το χρησιμοποιεί».
Η υπερβολική χρήση οθονών και η ανάπτυξη των παιδιών
Η συζήτηση για τα smartphone εντάσσεται σε έναν ευρύτερο προβληματισμό για την υπερβολική χρήση οθονών από τα παιδιά.
Κινητά τηλέφωνα και tablet έχουν πλέον εισχωρήσει στην καθημερινότητα ακόμη και πολύ μικρών παιδιών. Όταν ο χρόνος μπροστά στην οθόνη γίνεται υπερβολικός, υπάρχει ο κίνδυνος να περιορίζεται ο χρόνος που απομένει για δραστηριότητες απαραίτητες για τη φυσιολογική ανάπτυξη, όπως το ελεύθερο παιχνίδι, η σωματική δραστηριότητα, η ανάγνωση, η δημιουργική απασχόληση και η άμεση επικοινωνία με γονείς και συνομηλίκους. Η ανησυχία, επομένως, δεν αφορά μόνο την ίδια την οθόνη, αλλά και το τι αντικαθιστά η πολύωρη χρήση της.
Για ένα παιδί, ο χρόνος που περνά σε ένα κινητό μπορεί να σημαίνει λιγότερο χρόνο για παιχνίδι, κίνηση, κοινωνική αλληλεπίδραση ή ύπνο. Και ιδιαίτερα στην εφηβεία, πρόκειται για δραστηριότητες που έχουν σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη και την ευεξία.
Η εφηβεία είναι κρίσιμη περίοδος για τον εγκέφαλο
Ο προβληματισμός γίνεται ακόμη μεγαλύτερος όταν η χρήση του smartphone επηρεάζει τον ύπνο. Η εφηβεία αποτελεί σημαντική περίοδο ανάπτυξης και ωρίμανσης του εγκεφάλου. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου συνεχίζονται σημαντικές αλλαγές στις εγκεφαλικές λειτουργίες και στις νευρωνικές συνδέσεις.
Ο επαρκής και ποιοτικός ύπνος διαδραματίζει ζωτικό ρόλο στη γενική υγεία, τη συναισθηματική ευεξία, τη γνωστική λειτουργία, τη μάθηση και τη μνήμη, ενώ είναι σημαντικός και για τη φυσιολογική ανάπτυξη και ωρίμανση του εγκεφάλου.
Οι έφηβοι ηλικίας 13 έως 18 ετών χρειάζονται 8 έως 10 ώρες ύπνου κάθε βράδυ, σύμφωνα με την American Academy of Sleep Medicine.
Επομένως, όταν η χρήση του smartphone περιορίζει συστηματικά τη διάρκεια ή την ποιότητα του ύπνου, το ζήτημα δεν αφορά απλώς την κούραση της επόμενης ημέρας. Αφορά μια περίοδο κατά την οποία ο εγκέφαλος εξακολουθεί να αναπτύσσεται και να ωριμάζει.
Τι είχε δείξει προηγούμενη έρευνα
Τα νέα ευρήματα έρχονται να προστεθούν σε προηγούμενη μελέτη της ίδιας ερευνητικής ομάδας, στην οποία συμμετείχαν 10.588 παιδιά. Η έρευνα διαπίστωσε ότι η κατοχή smartphone στην ηλικία των 12 ετών συνδεόταν με αυξημένες πιθανότητες κατάθλιψης, παχυσαρκίας και ανεπαρκούς ύπνου. Οι ερευνητές ανέφεραν αυξημένες odds κατά 31% για κατάθλιψη, 40% για παχυσαρκία και 62% για ανεπαρκή ύπνο.
Παράλληλα, η μικρότερη ηλικία απόκτησης smartphone συνδεόταν με υψηλότερες πιθανότητες για ορισμένες από αυτές τις δυσμενείς εκβάσεις. Οι μελέτες αυτές, ωστόσο, είναι παρατηρησιακές. Αυτό σημαίνει ότι εντοπίζουν συσχετίσεις και δεν μπορούν να αποδείξουν ότι το smartphone προκαλεί από μόνο του κατάθλιψη, παχυσαρκία ή προβλήματα ύπνου.
Το smartphone έξω από το υπνοδωμάτιο τη νύχτα
Ένα από τα πιο πρακτικά ευρήματα της νέας έρευνας αφορά τη χρήση της συσκευής κατά τη διάρκεια της νύχτας. Οι έφηβοι που κρατούσαν το smartphone έξω από το υπνοδωμάτιό τους κατά την ώρα του ύπνου είχαν περίπου 36% χαμηλότερες πιθανότητες ανεπαρκούς ύπνου. Δείτε το συγκεκριμένο εύρημα στο JAMA Pediatrics
Το Children’s Hospital of Philadelphia, που συμμετείχε στην έρευνα, επισημαίνει ότι τα ηλικιακά όρια από μόνα τους δεν αρκούν. Η καθημερινή διάρκεια χρήσης και η πρόσβαση στο smartphone κατά τη διάρκεια της νύχτας είναι επίσης σημαντικοί παράγοντες που μπορούν να τροποποιηθούν από τις οικογένειες.
Ένας απλός κανόνας μπορεί, επομένως, να βοηθήσει: το smartphone να φορτίζει τη νύχτα σε κοινόχρηστο χώρο του σπιτιού και όχι δίπλα στο κρεβάτι του παιδιού.
Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς
Με βάση τα διαθέσιμα δεδομένα, οι γονείς μπορούν να υιοθετήσουν ορισμένους σαφείς κανόνες:
- Να καθυστερήσουν την απόκτηση smartphone μέχρι την ηλικία των 13 ετών.
- Να θέσουν συγκεκριμένα καθημερινά όρια στον χρόνο χρήσης.
- Να αποφεύγεται η χρήση του smartphone λίγο πριν από τον ύπνο.
- Το κινητό να παραμένει έξω από το υπνοδωμάτιο τη νύχτα.
- Να γνωρίζουν ποιες εφαρμογές, παιχνίδια και πλατφόρμες χρησιμοποιεί το παιδί.
- Να ενθαρρύνουν καθημερινά δραστηριότητες χωρίς οθόνη, όπως άσκηση, παιχνίδι, διάβασμα και άμεση κοινωνική επαφή.
- Να συζητούν με το παιδί για την υπεύθυνη και ασφαλή χρήση της τεχνολογίας.
Τα 13 ως όριο – αλλά όχι ως «ελεύθερο εισιτήριο»
Η νέα μελέτη δεν υποστηρίζει ότι ένα παιδί που αποκτά smartphone στα 13 θα εμφανίσει απαραίτητα κατάθλιψη, παχυσαρκία ή προβλήματα ύπνου. Ταυτόχρονα, όμως, τα ευρήματα προσφέρουν εμπειρική υποστήριξη στην ιδέα της καθυστέρησης της απόκτησης smartphone έως την ηλικία των 13 ετών, ενώ αναδεικνύουν τη σημασία του χρόνου χρήσης και της νυχτερινής πρόσβασης στη συσκευή.
Για τους γονείς, επομένως, το μήνυμα μπορεί να είναι απλό:
Πριν από τα 13, δεν χρειάζεται να βιαστείτε να δώσετε στο παιδί smartphone. Και μετά τα 13, το smartphone δεν σημαίνει απεριόριστη πρόσβαση. Η συσκευή θα πρέπει να συνοδεύεται από κανόνες, όρια και γονική επίβλεψη, με ιδιαίτερη προσοχή στον ύπνο. Γιατί τελικά το ζητούμενο δεν είναι μόνο πότε θα αποκτήσει ένα παιδί smartphone, αλλά πόσο χώρο θα επιτρέψουμε να καταλάβει στη ζωή του.
