Οι Άγιοι Έρμυλος και Στρατόνικος γιορτάζεται η μνήμη τους 13 Ιανουαρίου. Η ζωή, το μαρτύριο και η ομολογία πίστεως των Αγίων της Εκκλησίας μας.
Οι Άγιοι Μάρτυρες Έρμυλος και Στρατόνικος έζησαν κατά τους χρόνους του αυτοκράτορα της Ανατολής Λικινίου (308–323 μ.Χ.). Ο Λικίνιος, επιδιώκοντας να ικανοποιήσει τους ειδωλολάτρες που εχθρεύονταν τον Μέγα Κωνσταντίνο, εξαπέλυσε περί τα έτη 320–322 μ.Χ. σκληρό διωγμό εναντίον των Χριστιανών.
Ο Άγιος Έρμυλος, κατά την εκκλησιαστική τάξη, κατείχε το αξίωμα του διακόνου. Όταν παρουσιάστηκε ενώπιον του αυτοκράτορα και ομολόγησε με παρρησία την πίστη του στον Ιησού Χριστό, υπεβλήθη σε φρικτά βασανιστήρια. Τον μαστίγωσαν με αγκαθωτά μαστίγια, χωρίς όμως να κατορθώσουν να κάμψουν το φρόνημά του. Καθώς παρέμενε ακλόνητος στην ομολογία του, ρίχθηκε στη φυλακή.
Ύστερα από λίγες ημέρες, έγινε νέα προσπάθεια να εξαναγκαστεί να αρνηθεί τον Χριστό. Ο Άγιος Έρμυλος, όμως, αντί να λυγίσει, δοξολόγησε και ευχαρίστησε το Άγιο Όνομα του Κυρίου, δείχνοντας απαράμιλλο θάρρος και πνευματική ανδρεία.
Ανάμεσα σε εκείνους που παρακολουθούσαν το μαρτύριό του βρισκόταν και ο φίλος του, ο Άγιος Στρατόνικος. Μη μπορώντας να αντέξει το θέαμα των βασανιστηρίων του φίλου του, άφησε να φανούν οι στεναγμοί και τα δάκρυά του. Αυτό στάθηκε αφορμή να συλληφθεί αμέσως και να κληθεί και εκείνος να αρνηθεί τον Χριστό. Ο Στρατόνικος, με την ίδια πίστη και αποφασιστικότητα, ακολούθησε τον δρόμο της καλής ομολογίας.
Το μαρτύριο επεκτάθηκε και στους δύο. Αφού τους κακοποίησαν σκληρά, τους έριξαν στον ποταμό Ίστρο (Δούναβη), όπου και οι δύο παρέδωσαν τις ψυχές τους στον Κύριο, λαμβάνοντας τους αμάραντους στεφάνους του μαρτυρίου.
Χριστιανοί που πληροφορήθηκαν τα γεγονότα αναζήτησαν με ζήλο τα τίμια λείψανά τους. Τρεις ημέρες αργότερα τα εντόπισαν στις όχθες του ποταμού, τα παρέλαβαν με ευλάβεια και τα ενταφίασαν μαζί.
Η Σύναξη των Αγίων Μαρτύρων Έρμυλου και Στρατονίκου τελούνταν στον ευκτήριο οίκο του Αρχαγγέλου Μιχαήλ, στην περιοχή Οξεία (νήσος της Προποντίδος), στη Φιρμούπολη, κοντά στην Κωνσταντινούπολη, καθώς και «εν τοις του Σπουδαίου», πλησίον του Ορφανοτροφείου.
Απολυτίκιον – Ήχος γ’. Θείας πίστεως
Δυάς ένθεος, ομολογούντες, την Υπέρθεον, πιστώς Τριάδα,
ανεδείχθητε πανεύφημοι Μάρτυρες,
ο ευκλεής και αήττητος Έρμυλος,
και ο στερρός και θεόφρων Στρατόνικος.
Αλλ’ ως σύμμορφοι, εν δόξη τη υπέρ έννοιαν,
αιτήσασθε ημίν το μέγα έλεος.
Κοντάκιον – Ήχος α’. Χορός Αγγελικός
Αγώνων τω βυθώ, τον εχθρόν τον διώκτην,
ποντίσαντες στερρώς, Αθλοφόροι γενναίοι,
το τέλος εδέξασθε, ποταμίοις εν ρεύμασι,
και ιθύνθητε προς αφθαρσίας το ύδωρ,
θείε Έρμυλε, συν τω κλεινώ Στρατονίκω,
Χριστόν μεγαλύνοντες.
Μεγαλυνάριον
Γνώμη ομοψύχω και σταθηρά,
Έρμυλος ο θείος, και Στρατόνικος ο κλεινός,
του Χριστού το πάθος δοξάσαντες δι’ άθλων,
της αειζώου δόξης κατηξιώθησαν.
