Σακελλάρης Κουτούζης: Ο Καλύμνιος γλύπτης που αποτυπώνει τη θάλασσα και τον άνθρωπο
Η ιστορικός τέχνης Βένια Παστάκα γράφει στο Greekaffair και παρουσιάζει ένα αφιέρωμα στον Καλύμνιο γλύπτη Σακελλάρη Κουτούζη, φωτίζοντας τη διαδρομή και το έργο ενός δημιουργού που έχει συνδέσει τη γλυπτική του με τον τόπο, τη μνήμη και τον άνθρωπο.
Αν ταξιδέψει κανείς σε κάποιο νησί των Δωδεκανήσων, είναι πολύ πιθανό να βρεθεί στον δρόμο του ένα γλυπτό του Σακελλάρη Κουτούζη.
Ο Καλύμνιος γλύπτης κοσμεί με την τέχνη του τον δημόσιο χώρο με έργα που ισορροπούν μεταξύ της παραστατικής γλυπτικής και των σύγχρονων εικαστικών αναζητήσεων.
Γεννήθηκε το 1950. Αρχικά σπούδασε μαθηματικά στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Ωστόσο, σχεδόν παράλληλα στρέφεται στη γλυπτική, παρακολουθώντας μαθήματα σε ιδιωτικές σχολές. Δεν πρόκειται για μια απότομη στροφή, αλλά για μια αργή σύγκλιση. Με τη γλυπτική είχε ήδη έρθει σε επαφή από μικρή ηλικία, πλέον όμως η λογική της επιστήμης και η ευαισθησία της τέχνης αρχίζουν να συνυπάρχουν.
Όταν επέστρεψε το 1980 στην Κάλυμνο, δεν εγκατέλειψε καμία από τις δύο ταυτότητες. Συνέχισε να διδάσκει μαθηματικά και ταυτόχρονα συνέχισε να εργάζεται αδιάκοπα στο εργαστήριό του, οικοδομώντας μια γλυπτική γλώσσα που δεν υπακούει σε μόδες, αλλά σε εσωτερικές αναγκαιότητες. Η απομάκρυνσή του από τα μεγάλα αστικά κέντρα φαίνεται πως του επιτρέπει να εμβαθύνει σε έναν κόσμο οικείο και ουσιαστικό. Οι μορφές του αναδύονται σαν να έχουν ήδη υπάρξει.
Σώματα σκυμμένα, τεντωμένα, σε ένταση ή σε περισυλλογή, συχνά εμπνευσμένα από τους σφουγγαράδες και τους ανθρώπους της θάλασσας. Δεν πρόκειται για ηρωοποίηση, αλλά για μια ήσυχη αναγνώριση της ανθρώπινης προσπάθειας. Ο μπρούντζος, το κύριο υλικό που χρησιμοποιεί, λειτουργεί ως φορέας μνήμης. Η μαθηματική του παιδεία δεν εμφανίζεται ως εμφανής γεωμετρία, αλλά ως εσωτερική αρχιτεκτονική. Οι όγκοι ισορροπούν με ακρίβεια, οι αναλογίες μοιάζουν αναπόφευκτες, σαν να υπακούουν σε έναν αθέατο νόμο.
Η γλυπτική του κινείται σε ένα νατουραλιστικό ύφος, όπου η παρατήρηση της φύσης και του ανθρώπινου σώματος αποτελεί αφετηρία, χωρίς όμως να εξαντλείται σε μια αυστηρά ρεαλιστική καταγραφή. Η παρουσία των έργων του σε δημόσιους χώρους και εκθέσεις, στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, επιβεβαιώνει μια συνεπή και σταθερή πορεία. Ωστόσο, ίσως η πιο ουσιαστική του συμβολή να βρίσκεται στην ίδια την επιλογή του να δημιουργεί από τον τόπο του.
Παράλληλα, ο Κουτούζης δεν περιορίστηκε σε μια καθαρά ακαδημαϊκή προσέγγιση. Δεν είναι λίγες οι φορές που πειραματίστηκε με αφαιρετικές τάσεις, επιδιώκοντας να αποδώσει την ουσία της μορφής με λιγότερα μέσα, χωρίς το θέμα να χάνει την αναγνωρισιμότητα ή τη συναισθηματική ένταση. Αυτή η ισορροπία ανάμεσα στο παραστατικό και το αφαιρετικό αποτελεί ένα από τα πιο ενδιαφέροντα στοιχεία της δουλειάς του.
Σε μια εποχή διαρκών μεταβολών, ο Σακελλάρης Κουτούζης επιμένει να επιστρέφει σε ό,τι παραμένει ουσιώδες: στον άνθρωπο και στον τόπο του. Η γλυπτική του λειτουργεί ως τρόπος να αγγίξει πιο βαθιά την πραγματικότητα, μέσα από μια διαδικασία αργή και απαιτητική.
Δουλεύοντας την ύλη, δοκιμάζει τα όριά της, και μαζί τα όρια της μνήμης, αναζητώντας εκείνη τη στιγμή όπου η μορφή παύει να είναι απλώς αναπαράσταση και αποκτά διάρκεια. Ίσως σε αυτή την προσπάθεια να συνοψίζεται και η ουσία του έργου του: μια διακριτική αλλά σταθερή επιθυμία να συγκρατηθεί κάτι από το εφήμερο, όχι ως ανάμνηση, αλλά ως παρουσία που αντέχει μέσα στον χρόνο.
Ιστορικός τέχνης Βένια Παστάκα
Φωτογραφίες: Γιάννης Γλυνάτσης
