Συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν: «Ανοίγουν τα Στενά του Ορμούζ – Τι προβλέπει το προσχέδιο συμφωνίας 14 σημείων – Τα 4 θέματα που θα τεθούν στο τραπέζι

Ιστορική καταρχήν συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν: Τερματίζονται οι εχθροπραξίες στη Μέση Ανατολή – Ανοίγουν τα Στενά του Ορμούζ

ΓΕΝΕΥΗ

Σε μια στρατηγικής σημασίας προσέγγιση που αλλάζει τις γεωπολιτικές ισορροπίες, Ουάσιγκτον και Τεχεράνη κατέληξαν σε καταρχήν συμφωνία για την άμεση κατάπαυση του πυρός σε όλα τα μέτωπα της Μέσης Ανατολής, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου. Την είδηση γνωστοποίησε τις πρώτες πρωινές ώρες το Πακιστάν, το οποίο διαδραμάτισε κομβικό μεσολαβητικό ρόλο, με τις δύο εμπλεκόμενες δυνάμεις να επιβεβαιώνουν αμέσως μετά την εξέλιξη.

«Η συμφωνία με την Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν πλέον ολοκληρώθηκε», δήλωσε ο Αμερικανός πρόεδρος, Ντόναλντ Τραμπ, μέσω της πλατφόρμας Truth Social, λίγα λεπτά μετά τη σχετική ανάρτηση του Πακιστανού πρωθυπουργού, Σαμπάζ Σαρίφ, στο δίκτυο X.

Το χρονοδιάγραμμα και το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ

Ο αρχηγός του αμερικανικού κράτους ανακοίνωσε το πλήρες άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, με ταυτόχρονη κατάργηση των τελών διέλευσης και άμεση άρση του ναυτικού αποκλεισμού από τις ΗΠΑ. «Πλοία όλου του κόσμου, βάλτε μπρος τις μηχανές σας. Ας ρεύσει το πετρέλαιο!», ανέφερε χαρακτηριστικά ο Ντόναλντ Τραμπ.

Ωστόσο, διευκρίνισε ότι η επαναλειτουργία της κρίσιμης θαλάσσιας αρτηρίας θα πραγματοποιηθεί «μόλις υπογραφτεί η συμφωνία» –κάτι που έχει προγραμματιστεί για την Παρασκευή 19 Ιουνίου– ώστε να υπάρξει ο απαραίτητος χρόνος για την απονάρκωση της περιοχής.

Η αντίδραση των αγορών: Η είδηση της σύγκλισης προκάλεσε άμεση υποχώρηση των διεθνών τιμών του πετρελαίου. Οι τιμές είχαν καταγράψει κατακόρυφη άνοδο από τα τέλη Φεβρουαρίου, όταν ξέσπασε ο πόλεμος και αποκλείστηκε το στενό, από το οποίο διέρχεται υπό κανονικές συνθήκες το 20% των παγκόσμιων υδρογονανθράκων.

Τι προβλέπει το προσχέδιο των 14 σημείων – Τα 4 ζητήματα των διαπραγματεύσεων

Σύμφωνα με τον Ιρανό υφυπουργό Εξωτερικών, Καζέμ Γαριμπαμπαντί, το προσχέδιο προβλέπει τον άμεσο τερματισμό των πολεμικών επιχειρήσεων σε όλα τα μέτωπα. Παράλληλα, οριοθέτησε την έναρξη των συνομιλιών για την οριστική συμφωνία εντός 60 ημερών, υπογραμμίζοντας πάντως ότι η Τεχεράνη διατηρεί επιφυλάξεις και «δυσπιστία» απέναντι στην Ουάσιγκτον.

Οι διαπραγματεύσεις θα επικεντρωθούν σε τέσσερις βασικούς πυλώνες:

1. Άρση των κυρώσεων: Πλήρης κατάργηση των μονομερών πρωτογενών και δευτερογενών κυρώσεων κατά του Ιράν.

2. Πυρηνικό πρόγραμμα: Το καθεστώς και το μέλλον της ιρανικής πυρηνικής ενέργειας.

3. Ανοικοδόμηση και ανάπτυξη: Μέριμνα για την οικονομική ανάκαμψη και τις υποδομές της χώρας.

4. Μηχανισμός εποπτείας: Δημιουργία ενός οργάνου ελέγχου που θα εγγυάται την τήρηση των αμοιβαίων δεσμεύσεων.

Παράλληλα, το ιρανικό ειδησεογραφικό πρακτορείο MEHR δημοσίευσε το κείμενο του «μνημονίου συνεννόησης». Το προσχέδιο των 14 σημείων περιλαμβάνει την αποδέσμευση παγωμένων ιρανικών κεφαλαίων ύψους 24 δισεκατομμυρίων δολαρίων από το εξωτερικό. Το μισό από αυτό το ποσό προβλέπεται να αποδοθεί στο Ιράν πριν από την έναρξη του 60ήμερου κύκλου των διαπραγματεύσεων, αν και οι πληροφορίες αυτές δεν έχουν ακόμη επιβεβαιωθεί επισήμως.

Διεθνείς αντιδράσεις και διπλωματικό παρασκήνιο

Η επίσημη τελετή υπογραφής θα λάβει χώρα την Παρασκευή 19 Ιουνίου στη Γενεύη, όπως ανακοίνωσε ο Πακιστανός πρωθυπουργός. Ο Αμερικανός αντιπρόεδρος, Τζέι Ντι Βανς, επιβεβαίωσε την πρόθεσή του να παραστεί, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο να δώσει το «παρών» και ο ίδιος ο πρόεδρος Τραμπ.

• ΟΗΕ: Ο Γενικός Γραμματέας, Αντόνιο Γκουτέρες, μέσω του εκπροσώπου του, Στεφάν Ντουζαρίκ, εξέφρασε την ικανοποίησή του, χαρακτηρίζοντας τη συμφωνία «κρίσιμο βήμα προς την ειρηνική επίλυση».

• Ιρανικός Στρατός: Σε τελείως διαφορετικό τόνο, το γενικό επιτελείο των ιρανικών ενόπλων δυνάμεων έκανε λόγο για «ταπείνωση των Αμερικανών και σιωνιστών εχθρών», υποστηρίζοντας ότι η Τεχεράνη επέβαλε τη θέλησή της και ανάγκασε τον αντίπαλο σε συνθηκολόγηση.

Ένταση με το Ισραήλ και «οργή» Τραμπ

Λίγο πριν από τις επίσημες ανακοινώσεις, το Ανώτατο Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας του Ιράν είχε προειδοποιήσει για επικείμενα αντίποινα, μετά από ισραηλινή αεροπορική επιδρομή στα νότια προάστια της Βηρυτού –προπύργιο της Χεζμπολά– που στοίχισε τη ζωή σε τρεις ανθρώπους.

Το πλήγμα προκάλεσε την έντονη αντίδραση του Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος συνέπεσε χρονικά με τα 80ά του γενέθλια. Μιλώντας στον ιστότοπο Axios, ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε «εξοργισμένος» και αποκάλυψε ότι άσκησε δριμεία κριτική στον Ισραηλινό πρωθυπουργό, Μπενιαμίν Νετανιάχου, αμφισβητώντας ευθέως την πολιτική του κρίση. Από την πλευρά του, το Τελ Αβίβ, εκφράζοντας ανησυχία για έναν συμβιβασμό που δεν καλύπτει τις απαιτήσεις του, υποστήριξε ότι η επιδρομή αποτελούσε απάντηση σε προγενέστερη επίθεση της Χεζμπολά με drones.

Στο επίκεντρο της G7 οι εξελίξεις

Βρισκόμενος υπό εγχώρια πίεση για τον τερματισμό ενός πολέμου που πλήττει την παγκόσμια οικονομία, ο Ντόναλντ Τραμπ αναμένεται να συζητήσει τις λεπτομέρειες της συμφωνίας με τους ηγέτες της G7 στη σύνοδο κορυφής στο Εβιάν της Γαλλίας.

Ο Γάλλος πρόεδρος, Εμανουέλ Μακρόν, μέσω βίντεο στο Instagram κατά την άφιξή του στην πόλη, προσδιορίσε τους στόχους της συνόδου:

«Σκοπός θα είναι να εξετάσουμε τα επακόλουθα αυτής της συμφωνίας, την υποστήριξη του Λιβάνου, τη διασφάλιση της μόνιμης λειτουργίας των Στενών του Ορμούζ και, προφανώς, τη διεξαγωγή συνομιλιών για το πυρηνικό και βαλλιστικό πρόγραμμα του Ιράν».

Παράλληλα, οι κυβερνήσεις της Βρετανίας, της Γαλλίας, της Γερμανίας και της Ιταλίας (σχήμα E4) με κοινό τους ανακοινωθέν δήλωσαν έτοιμες να προχωρήσουν σε σταδιακή άρση των κυρώσεων, υπό την προϋπόθεση ότι η Τεχεράνη θα λάβει σαφή και επαληθεύσιμα μέτρα περιορισμού του πυρηνικού της προγράμματος.

Ο πόλεμος, ο οποίος ξεκίνησε την 28η Φεβρουαρίου με εκτεταμένους βομβαρδισμούς από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ εναντίον του Ιράν, είχε προκαλέσει γενικευμένη ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή, κοστίζοντας τη ζωή σε χιλιάδες ανθρώπους, κυρίως σε ιρανικό και λιβανέζικο έδαφος.