Τελικά, τι είναι αγάπη;

Η αγάπη είναι ένα από τα μεγαλύτερα και πιο αινιγματικά ερωτήματα της ανθρώπινης ύπαρξης. Πέντε διακεκριμένες προσωπικότητες επιχειρούν να την περιγράψουν, η κάθε μία από τη δική της επιστημονική ή φιλοσοφική οπτική γωνία.

Ο Φυσικός: «Η Αγάπη είναι χημεία»

Απαντάει ο Jim Al-Khalili, θεωρητικός φυσικός και συγγραφέας

Βιολογικά, η Αγάπη είναι μια έντονη νευρολογική κατάσταση, όπως η πείνα ή η δίψα, αλλά πιο μόνιμη. Λέμε για την αγάπη ότι είναι τυφλή ή «We talk about love being blind or άνευ όρων», με την έννοια ότι δεν την ελέγχουμε. Αλλά πάλι, αυτό δεν είναι ιδιαίτερα παράξενο, από τη στιγμή που η Αγάπη είναι κατά βάση χημικό φαινόμενο.

Ενώ ο πόθος είναι μια περιστασιακή σεξουαλική επιθυμία, στη δημιουργία της οποίας εμπλέκεται η απελευθέρωση ορμονών όπως η τεστοστερόνη και τα οιστρογόνα, στην πραγματική αγάπη ή στο πραγματικό δέσιμο και στην πραγματική αφοσίωση, ο εγκέφαλος απελευθερώνει ένα τεράστιο συνδυασμό ορμονών: φερομόνες, ντοπαμίνη, νορεπινεφρίνη, σεροτονίνη, ωκυτοκίνη και βαζοπρεσίνη (ADH).

Ωστόσο, από την σκοπιά της εξέλιξης, η αγάπη μπορεί να αντιμετωπισθεί ως μηχανισμός επιβίωσης. Ένας μηχανισμός που έχουμε αναπτύξει, ώστε να χρειαζόμαστε τις μακροχρόνιες σχέσεις, που σημαίνουν αμοιβαία αλληλοϋπεράσπιση, φροντίδα των γονιών προς τα παιδιά και προώθηση του αισθήματος ασφάλειας και σιγουριάς.

Η Ψυχοθεραπεύτρια: «Η Αγάπη έχει πολλές εκφάνσεις»

Απαντάει η Philippa Perry, ψυχοθεραπεύτρια και συγγραφέας του «Couch Fiction»

Αντίθετα με εμάς, οι αρχαίοι δεν στρίμωχναν ποικίλα συναισθήματα που τους δίνουμε την ετικέτα «Αγάπη» στην ίδια λέξη. Είχαν πολλές παραλλαγές, μεταξύ των οποίων:

• Φιλία: Βαθιά αλλά χωρίς σεξουαλική διάσταση, οικειότητα ανάμεσα σε στενούς φίλους ή μέλη μίας οικογένειας, ή βαθύ δέσιμο ανάμεσα σε στρατιώτες που πολεμούσαν δίπλα στον άλλον στη μάχη.

• Ludus: Πιο παιχνιδιάρικο πάρε-δώσε που συμβαίνει όταν χαζολογάμε ή φλερτάρουμε.

• Ωρίμανση αγάπης: Αναπτύσσεται με το πέρασμα του χρόνου ανάμεσα σε ζευγάρια, περιλαμβάνει αλληλοκατανόηση, αφοσίωση και συμβιβασμούς.

• Φιλαυτία: Αγάπη για τον εαυτό, απαραίτητη για να μπορέσουμε να νοιαστούμε για τους άλλους.

• Έρως: Σεξουαλική έλξη και πάθος, που αν δεν εξελιχθεί σε φιλία ή δέσιμο, μπορεί να εκφυλιστεί και να σβήσει μόνος του.

Η Αγάπη είναι όλα τα παραπάνω. Αλλά είναι παράλογο και μη ρεαλιστικό να περιμένουμε να βιώσουμε και τις έξι εκδοχές με ένα μόνο πρόσωπο. Γι’ αυτό είναι τόσο σημαντικά η οικογένεια και η κοινωνία.

Ο Φιλόσοφος: «Η Αγάπη είναι παθιασμένη δέσμευση»

Απαντάει ο Julian Baggini, φιλόσοφος και συγγραφέας

Η απάντηση παραμένει ασαφής, διότι η Αγάπη δεν είναι ένα πράγμα. Αγάπη για τους γονείς, τους συντρόφους, τα παιδιά, την πατρίδα, τον διπλανό, τον Θεό, κτλ., όλες έχουν διαφορετική υφή. Κάθε μια έχει τις παραλλαγές της: τυφλή, μονόπλευρη, τραγική, σταθερή, ρευστή, υστερόβουλη, ανολοκλήρωτη, άνευ όρων…

Στην καλύτερη πάντως, όλες οι εκδοχές της είναι μια ευγενής και παθιασμένη δέσμευση, την οποία καλλιεργούμε και εξελίσσουμε, αν και συχνά εμφανίζεται στις ζωές μας απρόσκλητη. Χωρίς δέσμευση, είναι μόνο ενθουσιασμός· χωρίς πάθος, μόνο εμμονή. Ακόμα και η μεγαλύτερη αγάπη, χωρίς φροντίδα, μαραίνεται και πεθαίνει.

Η Συγγραφέας: «Η Αγάπη είναι κίνητρο για όλες τις μεγάλες ιστορίες»

Απαντάει η Jojo Moyes, δύο φορές κάτοχος βραβείου για το Ρομαντικό Μυθιστόρημα της Χρονιάς

Το τι είναι η Αγάπη εξαρτάται από το πού βρίσκεσαι σε σχέση με αυτήν. Όταν βρίσκεσαι ασφαλής μέσα της, μπορείς να την αισθάνεσαι τόσο φυσική και απαραίτητη, όσο τον αέρα – υπάρχεις μέσα της χωρίς καλά καλά να το προσέχεις.

Όταν την στερηθείς, μπορεί να την νιώθεις σαν εμμονή. Να σε εξαντλεί, σχεδόν σαν σωματικός πόνος. Η Αγάπη είναι το κίνητρο για τις μεγάλες αφηγήσεις: όχι μόνο για ιστορίες με ρομαντική αγάπη, αλλά και για την αγάπη του γονιού προς το παιδί, για την αγάπη στην οικογένεια, στην πατρίδα. Είναι τα εμπόδια που προσπαθείς να ξεπεράσεις· αυτές οι στιγμές είναι που καθιστούν την Αγάπη τα πάντα.

Η Καλόγρια: «Η Αγάπη είναι η ελευθερία που μας δεσμεύει»

Απαντάει η Catherine Wybourne, καλόγρια

Την Αγάπη τη βιώνεις πιο εύκολα παρά την ορίζεις. Ως θεολογική αρετή, αγαπάμε τον Θεό πάνω από όλα και τους διπλανούς μας σαν τον εαυτό μας, εν ονόματί Του. Μοιάζει λίγο αόριστη μέχρι να τη συναντήσουμε «ενσαρκωμένη» στη ζωή γύρω μας: σε πράξεις καλοσύνης, γενναιοδωρίας και αυτοθυσίας.

Η Αγάπη είναι το μόνο πράγμα που δεν μπορεί να πληγώσει κανέναν, αλλά μπορεί να κοστίσει ακριβά. Παράδοξο: ενώ σου δίνει εξαιρετική ελευθερία, ταυτόχρονα σε δένει με τον άλλο, με δεσμούς δυνατότερους και από τον θάνατο. Δεν μπορεί να αγοραστεί ή να πουληθεί. Η Αγάπη είναι η μεγαλύτερη ευλογία.