Το πολιτικό δεξιό πρόσημο της τεχνητής νοημοσύνης: Από τα δεδομένα εκπαίδευσης και την ανθρώπινη παρέμβαση (RLHF) μέχρι τα συμφέροντα των εταιρειών τεχνολογίας.
Ξεκινώντας την έρευνα ειδήσεων με Τεχνητή Νοημοσύνη για τη νέα τηλεοπτική περίοδο, η εμπειρία μου υπήρξε αποκαλυπτική: τα αποτελέσματα έγειραν συστηματικά προς τα δεξιά. Είναι τελικά η ΤΝ ένα ουδέτερο εργαλείο ή ένας ψηφιακός καθρέφτης των ανθρώπινων προκαταλήψεων και των εταιρικών συμφερόντων;
Του Βασίλειου Νικόλαου Βιτσιλόγιαννη – Δημοσιογράφος και Αναλυτής Διεθνών Σχέσεων
Με την έναρξη της νέας τηλεοπτικής περιόδου, το δελτίο ειδήσεων ανανεώνει τη θεματολογία του. Για τον λόγο αυτό, θέλησα να πειραματιστώ στην ταχεία αναζήτηση διεθνών και εγχώριων ειδήσεων με τη χρήση Τεχνητής Νοημοσύνης (ΤΝ). Η εμπειρία μου υπήρξε απερίγραπτα και καθολικά αρνητική. Το να λαμβάνεις πληροφορίες που ευνοούν συστηματικά δεξιές κυβερνήσεις αποτελεί ένα ισχυρό παράδειγμα του πώς η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν είναι ένα ουδέτερο εργαλείο, αλλά ένας καθρέφτης που αντανακλά τις προκαταλήψεις των δημιουργών της και των δεδομένων στα οποία βασίζεται.
Το ερώτημά μου, «Είναι το AI δεξιάς κατεύθυνσης;», αγγίζει την καρδιά μιας από τις πιο έντονες συζητήσεις στον χώρο της τεχνολογίας σήμερα. Η απάντηση είναι σύνθετη: η ΤΝ δεν διαθέτει εγγενή πολιτική ιδεολογία, αλλά οι επιλογές που γίνονται σε κάθε στάδιο της ανάπτυξής της —από τα δεδομένα εκπαίδευσης μέχρι τους ανθρώπους που τη «ρυθμίζουν»— μπορούν να την ωθήσουν στο να εμφανίζει συγκεκριμένες πολιτικές κλίσεις.
Από πού προέρχεται, όμως, αυτή η πολιτική προκατάληψη;
Η πολιτική μεροληψία στην ΤΝ δεν προκύπτει από μια συνωμοσία —αν και κάποιοι θα ισχυρίζονταν το αντίθετο, υποστηρίζοντας ότι αποσκοπεί στην κατεύθυνση της κοινής γνώμης—, αλλά από μια σειρά τεχνικών και ανθρώπινων παραγόντων.
Τα Δεδομένα Εκπαίδευσης:
Τα γλωσσικά μοντέλα εκπαιδεύονται σε τεράστιες ποσότητες κειμένων από το διαδίκτυο. Αν το υλικό αυτό περιέχει περισσότερα άρθρα, αναλύσεις ή δηλώσεις από δεξιές πηγές, το μοντέλο θα μάθει να αναπαράγει αυτό το ύφος και τις απόψεις. Ωστόσο, έρευνες δείχνουν το αντίθετο: πολλά μεγάλα μοντέλα εμφανίζουν κλίση προς τα αριστερά, επειδή τα δεδομένα του διαδικτύου τείνουν να είναι πιο φιλελεύθερα. Προσωπικά, δεν το διαπίστωσα αυτό, γεγονός που με κάνει να αναρωτιέμαι αν πρόκειται για ένα αφήγημα που επιχειρεί να δικαιολογήσει τη συνεχή τροφοδότηση πληροφοριών με δεξιά κατεύθυνση.
Η Ανθρώπινη Παρέμβαση (RLHF):
Μια κρίσιμη τεχνική είναι η «Ενισχυτική Μάθηση με Ανθρώπινη Ανατροφοδότηση». Σε αυτή τη διαδικασία, άνθρωποι βαθμολογούν τις απαντήσεις του AI για να το καθοδηγήσουν στο τι θεωρείται «χρήσιμο» ή «ασφαλές». Οι πολιτικές πεποιθήσεις αυτών των αξιολογητών μπορούν εύκολα να επηρεάσουν το τελικό αποτέλεσμα.
Οι Ιδιοκτήτες και τα Συμφέροντα:
Όπως σωστά επισημαίνω, οι εταιρείες που δημιουργούν την ΤΝ (OpenAI, Google, Meta κ.λπ.) έχουν ιδιοκτήτες και επενδυτές με συγκεκριμένα συμφέροντα. Οι αποφάσεις τους για το τι θα συμπεριληφθεί στα δεδομένα ή πώς θα ρυθμιστεί το μοντέλο ενδέχεται να επηρεαστούν από το επιχειρηματικό ή πολιτικό τους περιβάλλον, το οποίο μπορεί να κλίνει προς τη δεξιά.
Το γεγονός ότι η δική μου έρευνα παρήγαγε υλικό υποστηρικτικό προς δεξιές κυβερνήσεις μπορεί να οφείλεται σε αρκετούς λόγους. Αν το AI έχει εκπαιδευτεί ή «κουρδιστεί» με δεδομένα από δεξιές ειδησεογραφικές πηγές, οι οποίες είναι συχνά πιο ανοιχτές σε AI scrapers, τότε είναι φυσικό να αναπαράγει αυτή την οπτική. Βέβαια, δεν είναι όλα τα μοντέλα ίδια.
Έρευνες έχουν δείξει ότι μοντέλα όπως το LLaMA της Meta τείνουν να είναι πιο «δεξιά» σε σχέση με το ChatGPT της OpenAI, το οποίο θεωρείται πιο «αριστερό» — αν και, χρησιμοποιώντας ο ίδιος αρκετά διαφορετικά μοντέλα, δεν διαπίστωσα αυτή την τάση.
Και εδώ αναρωτιέμαι: είναι η ΤΝ «τεχνητή» ή πραγματική;
Η ΤΝ αποδεικνύει την «τεχνητή» φύση της όταν υπερβαίνει μια συγκεκριμένη γραμμή. Η ΤΝ δεν «σκέφτεται» ούτε «καταλαβαίνει» την πολιτική· αναγνωρίζει μοτίβα στα δεδομένα και τα αναπαράγει. Αν τα δεδομένα είναι μεροληπτικά, η έξοδος θα είναι εξίσου μεροληπτική. Αυτό δεν την καθιστά λιγότερο «τεχνητή», αλλά αποκαλύπτει ότι η τεχνητή νοημοσύνη είναι, στην πραγματικότητα, μια αντανάκλαση της ανθρώπινης νοημοσύνης —με όλες τις ατέλειες και τις προκαταλήψεις της.
Η ΤΝ δεν είναι εγγενώς δεξιά, αλλά τείνει προς αυτή την κατεύθυνση ανάλογα με τον τρόπο που διαμορφώνεται από τους δημιουργούς της και τις πληροφορίες με τις οποίες τρέφεται. Η εμπειρία μου υπογραμμίζει την ανάγκη για κριτική σκέψη: όταν χρησιμοποιούμε την ΤΝ, πρέπει πάντα να αναρωτιόμαστε «Ποιος έφτιαξε αυτό το εργαλείο;», «Με ποια δεδομένα εκπαιδεύτηκε;» και «Ποια συμφέροντα μπορεί να εξυπηρετεί;». Η διαφάνεια στη διαδικασία εκπαίδευσης και η ποικιλομορφία στα δεδομένα είναι κρίσιμες για τη δημιουργία πιο ισορροπημένων και αξιόπιστων συστημάτων ΤΝ. Αν χρησιμοποιείτε την ΤΝ, προσπαθήστε πάντα να διασταυρώνετε τις πηγές σας με τον παραδοσιακό τρόπο, όπως κάναμε πριν από την έλευσή της.
Πηγή: Greekaffair.gr
